سفیر جمهوری خلق چین در ایران گفت: طرف چینی آمادگی دارد برای تحقق حل و فصل دیپلماتیک موضوع هسته‌ای ایران تلاش‌های خود را انجام دهد.

به گزارش آوا دیپلماتیک، در طول ۱۲ روز تجاوز نظامی اسرائیل و آمریکا به ایران، چین رویکردی انتقادی‌ نسبت به این اقدامات اتخاذ کرد. در واکنش اولیه، وزارت امور خارجه چین در ۱۳ ژوئن ۲۰۲۵ با صدور بیانیه‌ای، بدون محکومیت مستقیم اسرائیل، با نقض حاکمیت و امنیت ایران مخالفت کرد و از همه طرف‌ها خواست تا از تشدید تنش‌ها خودداری کنند. با این حال، با شدت گرفتن حملات، چین لحن خود را تندتر کرد و نماینده این کشور در شورای امنیت سازمان ملل، فو کونگ، در نشست اضطراری این شورا، حملات اسرائیل را به دلیل نقض قوانین بین‌المللی و تهدید امنیت منطقه‌ای محکوم کرد و خواستار توقف فوری اقدامات نظامی شد.

فو کونگ در سخنرانی خود در شورای امنیت اظهار داشت: «اقدامات اسرائیل نقض قوانین بین‌المللی است، امنیت و حاکمیت ایران را تهدید می‌کند و منجر به تضعیف امنیت منطقه‌ای می‌شود.» او همچنین تأکید کرد که تشدید تنش‌ها به نفع هیچ طرفی نیست و چین آماده ایفای نقشی سازنده برای کاهش تنش‌هاست.

وانگ‌یی، وزیر امور خارجه چین، ۳ تیرماه، در تماس تلفنی با سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه کشورمان با تأکید بر موضع اصولی پکن در محکومیت نقض حاکمیت و تمامیت ارضی ایران توسط اسرائیل و آمریکا، حمله به تاسیسات هسته‌ای صلح آمیز ایران توسط آمریکا به عنوان کشور عضو معاهده منع اشاعه را اقدامی خطرناک و ناقض همه موازین بین‌المللی دانست. وانگ‌یی با حمایت از حق ایران برای دفاع از خود تاکید کرد که چین تاکنون در سه نشست شورای امنیت سازمان ملل مواضع خود را در محکومیت تجاوز به ایران به صراحت اعلام کرده است.

برای بررسی موضع پکن در خصوص این تجاوز و بررسی روابط دوجانبه میان پکن و تهران با زونگ پی وو، سفیر جمهوری خلق چین در ایران در گفت‌وگو کردیم که مشروح آن را در ادامه می‌خوانید:

آقای سفیر ممنون که در این زمان مهم، وقت خود را در اختیار خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا) قرار دادید.

من نیز از خبرگزاری ایرنا سپاسگزارم که این فرصت را در اختیار من قرار داد تا این مصاحبه انجام شود. همکاری میان سفارت چین در تهران و خبرگزاری ایرنا بسیار نزدیک است. من نخستین یادداشت پس از آغاز ماموریتم در ایران را در این خبرگزاری منتشر کردم.

در جریان برگزاری جلسات شورای امنیت در موضوع تجاوز نظامی اسرائیل به ایران، نماینده چین مواضع پکن را در خصوص این اقدام تجاوزکارانه تبیین کرد؛ نگاه چین به رفتار بی‌ثبات‌کننده تل‌آویو چیست؟ موضع پکن در قبال دفاع مشروع جمهوری اسلامی ایران چیست؟

از زمان آغاز درگیری میان ایران و اسرائیل، طرف چینی به طور نزدیک به توسعه وضعیت توجه کرده است و ما همواره طرفدار صلح، گفت‌وگو و عدالت بین المللی هستیم. طرف چینی در این مدت مواضع خود را بصورت آشکار و صریح چه در گفت‌وگوی آقایان وانگ‌یی و عراقچی، وزرای امور خارجه دو کشور و هم در مجامع بین المللی از جمله شورای امنیت و آژانس بین المللی انرژی اتمی و مقر اروپایی سازمان ملل متحد در ژنو بیان کرده است. به خصوص آقای شی جین پینگ، رئیس جمهور چین چهار نکته در خصوص وضعیت فعلی این منطقه مطرح کردند.

اجازه بدهید به این درگیری برگردیم؛ اسرائیل و آمریکا به بهانه تهدید ممکن در آینده، یک تجاوز نظامی را به ایران آغاز کردند و این اقدام بطور جدی قوانین بین المللی را نقض کرد و به حاکمیت، امنیت و تمامیت ارضی ایران تجاوز کردند. طرف چینی این اقدام را به طور آشکار و صریح محکوم می‌کند. جنگنده‌های آمریکا نیز به تاسیسات هسته‌ای ایران که تحت نظارت آژنس بین‌المللی انرژی اتمی است، حمله کردند و این اقدام یک سابقه بسیار بد را ایجاد کرده و به نظم عدم اشاعه بین‌المللی لطمه زدند. طرف چینی همواره از ایران در مسیر دفاع از حاکمیت، حقوق مشروع خود و امنیت مردم خود حمایت می‌کند.

امیدوار هستیم آتش بس واقعی مهیا شده باشد تا زندگی عادی مردم در کشور احیا شود و تنش زدایی در این منطقه آغاز شود. طرف‌ها باید بر مبنای برابری و احترام متقابل، گفت‌وگو را احیا کنند و برنامه هسته‌ای ایران را به مسیر حل و فصل از طریق دیپلماسی باز گردانند.

پس از آغاز این درگیری، طرف چینی با طرف‌های مربوطه از جمله ایران، ارتباطات نزدیک را حفظ کرده است. ما خواستار آتش‌بس فوری و آغاز تنش زدایی در منطقه بودیم و هم درخواست داشته و داریم که شرایط برای احیای میز مذاکرات مهیا شود و این مواضع و ابتکارات چینی مورد استقبال جامعه بین‌المللی قرار گرفته است و در مرحله بعدی، چین به عنوان یک کشور بزرگ، بصورت مسئولانه کماکان نقش سازنده خود را برای تنش زدایی و حل و فصل سیاسی و دیپلماتیک دنبال می‌کند.

آقای سفیر، شما به بخشی از اقدامات پکن در طول ۱۲ روز گذشته اشاره کردید. از زمان آغاز تهاجم نظامی اسرائیل به ایران، برخی کشورهای منطقه برای متوقف کردن این جنگ تلاش کردند و به طور مشخص تهران از دوستان منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای خود انتظاراتی داشت که بعضا در سخنان رسمی نیز منعکس شده است؛ پکن بصورت مشخص در این مسیر چه اقداماتی صورت داده و ابتکاری که از آن سخن گفتید، شامل چه اجزایی است؟

جناب آقای شی جین پینگ، رئیس جمهور چین در گفت و گوی تلفنی با آقای پوتین، رئیس جمهور روسیه، این چهار نکته را مطرح کردند که از لحاظ وضعیت منطقه‌ای و بین‌المللی قابل توجه است. آقای شی جینگ پینگ تاکید کرده اند وضعیت این منطقه اکنون بسیار اضطراری است و این مجددا نشان می‌دهد که جهان وارد یک دوره جدید آشفتگی و تحولات است. در جریان این تحولات و آشفتگی، آقای شی جین پینگ قبلا اظهارات مشخصی را ایراد کرده‌اند که جهان در آستانه تحولات و تغییرات بزرگی است که در یک قرن گذشته بی سابقه بوده است. این درگیری جدید ایران و اسرائیل نیز مجددا نشان می‌دهد که این اظهارات در خصوص تغییرات بزرگ جهان بسیار صحیح و دقیق است.

در این پشت صحنه بزرگ، ایشان چهار ابتکار را مطرح کردند که شامل برقراری آتش‌بس فوری، حفاظت از جان غیرنظامیان، آغاز گفت‌وگو و مذاکره و تلاش برای برقراری صلح است که مواضع اصولی چین را در خصوص حفظ عدالت و انصاف جهانی را نشان می‌دهد.

این چهار ابتکار رئیس جمهور چین مورد استقبال گسترده جهانی قرار گرفته است. من روز گذشته با تعدادی از دوستان ایرانی ملاقات داشتم و در این دیدارها، آن‌ها نیز اعلام کردند که با دقت این چهار ابتکار را مورد بررسی قرار دادند و با آن موافق هستند. در مقایسه با آمریکا که همیشه از قدرت خود سوءاستفاده می‌کند، آقای شی جینگ پینگ یک مفهومی را برای جامعه جهانی با سرنوشت مشترک مطرح کردند که دارای معنای مهم است.

در جریان پنج دور گفت‌وگوی غیرمستقیم ایران و ایالات متحده که در آستانه دور ششم آن، ایران مورد تجاوز غیرقانونی اسرائیل قرار گرفت؛ تهران همواره دوستان خود از جمله چین و روسیه و شرکای اروپایی برجام را در جریان جزئیات این مذاکرات قرار می‌داد. بنابراین شما در جریان مباحث هستید. در جریان ۱۲ روز گذشته نیز طرف های غربی بارها ایران را به بازگشت به میز مذاکره فراخواندند. با توجه به آنچه بر سر میز مذاکرات در عمان آمد؛ ارزیابی چین از احتمال ادامه این مذاکرات چیست و آیا میز مذاکره‌ای باقی مانده است؟

اولا می‌خواهم بر این نکته تاکید کنم که نه تنها برنامه هسته‌ای ایران بلکه هیچ موضوعی راه حل نظامی ندارد و باید از طریق گفت‌وگو و سیاسی این موضوعات سخت را حل و فصل کنیم. در ماه مارس، چین، ایران و روسیه یک نشست سه جانبه در سطح معاونین وزارت امور خارجه در پکن برگزار شد و سه کشور به یک اجماع رسیدند که مساله هسته‌ای ایران باید از طریق دیپلماتیک و مذاکره حل شود. ما هم مجددا تاکید می‌کنیم که طرفین مربوطه باید به حل و فصل دیپلماتیک این مساله پایبند باشند و به آن برگردند و طرف چینی آمادگی دارد برای تحقق این موضوع تلاش‌های خود را انجام دهد.

جمهوری خلق چین با میانجی‌گری میان دو کشور مهم منطقه ما یعنی ایران و عربستان، نام خود را به عنوان یکی از بازیگران مهم در این عرصه ثبت کرده است؛ نگاه پکن به منطقه خلیج فارس چیست و آیا خود را در نقش یکی از تسهیلگران و میانجیگران در منطقه ما و در عرصه جهانی می‌بیند و می‌خواهد در تداوم این مسیر قدم بردارد؟

چین در واقع توجه زیادی به توسعه این منطقه دارد چرا که وضعیت منطقه غرب آسیا و خلیج فارس نه تنها برای ساکنان آن، بلکه بر صلح و ثبات و توسعه سایر منطاق نیز تاثیرگذار است. چین در این منطقه هیچ منفعت شخصی را دنبال نمی‌کند بلکه هدف ما حفاظت از صلح و ثبات این منطقه است و تجربه سال‌های گذشته به خوبی نشان میدهد که پکن همواره تسهیلگر ایجاد صلح در این منطقه بوده است.

در مارس سال ۲۰۲۳، ایران و عربستان با حمایت و تسهیلگری چین به یک آشتی تاریخی دست پیدا کرده و پس از آن نیز روابط خود را احیا کردند. این تحول همچنین سرآغاز یک جریان آشتی در منطقه خلیج فارس بود و این موضوع به تقویت صلح و ثبات در این منطقه کمک کرد. این تلاش چین برای میانجیگری میان دو کشور هم باعث ایجاد تحولات مثبتی شد و هم کشورهای جهان این تلاش چین را مثبت ارزیابی کردند و حتی رسانه‌های غربی که پیش از این همواره نقش چین را نادیده می‌گرفتند، به طور مثبت این تلاش چین را ارزیابی کردند.

بعد از سال ۲۰۲۳، طرف چینی کماکان با دو طرف یعنی تهران و ریاض ارتباطات نزدیک را حفظ کرده است و دو کشور برای توسعه روابط ترغیب می‌کند. چین همواره شریک راهبردی و دوست صمیمی کشورهای این منطقه است و کماکان تلاش‌های خود را برای افزایش صلح، ثبات و توسعه این منطقه دنبال می‌کند. ما از کشورهای خاورمیانه حمایت می‌کنیم که سرنوشت خود را در دست بگیرند و به طور مستقل، مسیر توسعه خود را دنبال کنند و به زودی رویای صلح و توسعه خود را احیا کنند.

با توجه به سخنان شما مبنی بر تعهد پکن در قبال صلح و ثبات منطقه، چین چه اقداماتی را در خصوص میانجیگری در قبال بازیگران بحران‌ دو سال اخیر در خاورمیانه انجام داده است؟ مشخصا در قبال مساله فلسطین، نقض مکرر آتش بس از سوی اسرائیل در قبال لبنان و همچنین اقدامات تجاوزکارانه تل‌آویو در قبال سوریه چرا که جمهوری اسلامی ایران، اسرائیل را به رسمیت نمیشناسد.

طرف چینی نه تنها به وضعیت کلی این منطقه توجه دارد، بلکه به طور مشخص به مساله مهمی مانند مساله فلسطین اهمیت می‌دهیم. به همین دلیل ما با روش‌های مختلفی با طرف‌های مربوطه نه تنها در این منطقه بلکه در سرتاسر جامعه بین‌المللی در مورد این موضوع ارتباط نزدیک را حفظ کرده‌ایم. من تاکید میکنم که محور اصلی مسائل خاورمیانه، مساله فلسطین است. ما نمی‌توانیم به حل و فصل کامل مسائل خاورمیانه بیندیشیم اگر مساله فلسطین حل و فصل نشود. به همین دلیل ما همواره خواستار هستیم و تاکید میکنیم که حقوق مشروع مردم فلسطین باید احیا شود در غیر اینصورت بحران فلسطین ادامه می‌یابد و باعث افزایش روزافزون تنش و ایجاد بحران بشردوستانه می‌شود. جامعه بین‌المللی نباید نسبت به این بحران بی تفاوت باشد. طرف چینی در این موضوع به نقش مهم طرف ایرانی اهمیت بالایی می‌دهد و تاکید دارد که کماکان برای حل و فصل این مساله با تهران در ارتباط نزدیک و هماهنگی نزدیک باشد.

شما به این موضوع واقف هستید که هرگونه نقش‌آفرینی ایالات متحده در غرب آسیا و خلیج فارس بصورت مستقیم یا غیرمستقیم مولفه‌ای به نام چین را در خود جای داده است و این از دید تحلیلگران پنهان نیست؛ برای مثال یکی از دلایل خواست ایالات متحده برای کمرنگ کردن نقش خود در خاورمیانه، تمرکز بر شرق آسیا و چین است. پکن تا چه میزان در سیاست خارجی خود این مسأله را مدنظر قرار می‌دهد؟

من در سوال دیگری بر این امر تاکید کردم که با وجود آنکه طرف چینی به وضعیت این منطقه توجه زیادی دارد و امیدوار هستیم که شاهد صلح و ثبات این منطقه باشیم اما پکن در این منطقه هیچ منفعت شخصی را دنبال نمی‌کند. ما فقط از لحاظ ایجاد صلح و ثبات این منطقه، اقدامات خود را اجرایی میکنیم. ما همواره اینگونه فکر میکنیم که اگر این منطقه درگیر تنش و بی ثباتی باشد، تمام جهان هم از این بی ثباتی تاثیر می‌گیرد. علاوه بر صلح و ثبات ما باید به دنبال توسعه این منطقه باشیم و توسعه این منطقه نه تنها برای مردم این منطقه سودمند است بلکه برای سراسر جهان یک اتفاق بسیار خوب است.

به همین دلیل ما در این منطقه با کشورهای مختلفی ابتکار اقتصادی کمربند-جاده را پیگیری میکنیم که با استقبال این کشورها مواجه شده است و در طول دهه گذشته این ابتکار موجب پیشرفت‌های زیادی شده است و توسعه این منطقه و بهبود معیشت مردم این منطقه را به همراه داشته است. بنابراین اهداف ورود چین به این منطقه برای گرفتن منابع مردم این منطقه نیست، ما مثل آمریکا نیستیم. آمریکا همواره مانع توسعه همکاری چین با کشورهای خاورمیانه می‌شود و به این همکاری‌ها لطمه می‌زند و همین امر موجب ایجاد نگرش منفی مردم این منطقه به واشنگتن شده است.

روز گذشته، دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا در شبکه اجتماعی خود نوشت «چین اکنون می‌تواند به خرید نفت از ایران ادامه دهد» برداشت شما از این پیام چیست؟ آیا یک پیام بی مبنا مانند بسیاری از اظهارات رئیس جمهور آمریکاست یا سخنی در این ارتباط با پکن صورت گرفته است؟

من نمی توانم در خصوص اهداف واقعی پیام رئیس جمهور آمریکا اظهار نظر کنم اما می‌خواهم تاکید کنم که در خصوص همکاری تجاری عادی دو کشور، این همکاری مطابق با منافع مردم دو کشور است و نباید تحت تحریم و یکجانبه‌گرایی قرار بگیرد و ما نیز با این تحریم‌های یکجانبه مخالف هستیم. در سال‌های اخیر همکاری‌های دو کشور، منافع زیادی را برای مردم دو کشور به ارمغان آورده است و طرف چینی هم اقدامات لازم را در همین راستا دنبال کرده است تا تسهیلات بیشتری برای صادرات محصولات با کیفیت بالای ایرانی به چین فراهم شود. بسیاری از شرکت های ایرانی فرصت توسعه تجارت دیجیتال را به دست آورده و از سکوهای دیجیتال چین برای فروش محصولات خود استفاده می‌کنند که در میان مردم چین از محبوبیت بالایی نیز برخوردار است.

ما شاهد شکل‌گیری یک جریان مثبت همکاری میان دو کشور هستیم که همکاری استانی را نیز دربرمی‌گیرد. در ماه آوریل و می ۵ یا ۶ هیات استانی چینی از جمله دو هیات از شانگهای به ایران سفر کردند. من تشویق میکنم که هیات های بیشتر چینی به ایران سفر کنند و با چشم خودشان پتانسیل‌های همکاری و توسعه ایران را ببینند و توجه داشته باشند تا همکاری خود را با ایران توسعه دهند.

آقای سفیر، ما یک توافق جامع را امضا کرده‌ایم؛ ارزیابی شما از تحقق اهداف این توافق چیست؟ حجم مبادلات اقتصادی پکن و تهران را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ آیا ظرفیت مغفول مانده ای در این ارتباط مشاهده می‌کنید؟

در این چهار سال پس از امضای توافق جامع، دو کشور در اجرای آن مسیر خوبی را طی کرده‌اند. با وجود اینکه وضعیت این منطقه بسیار متغیر است اما همکاری ایران و چین همواره رو به جلو پیش میرود و زمینه‌های همکاری نیز پی در پی گسترس می‌یابد. امروز شاهد هستیم که مبادلات دو طرف تنوع بیشتری یافته است. در ماه‌های اخیر، مقامات بلندپایه ایرانی به چین سفر کردند که از آن جمله وزیر ارتباطات ایران و معاون فناوری رئیس جمهور بودند. من میخواهم بگویم اکنون که ایران به صورت رسمی به سازمان همکاری شانگهای و گروه بریکس پیوسته است، روابط دو کشور نه تنها در چهارچوب دوجانبه بلکه در چهارچوب این گروه‌ها و در صحنه چندجانبه نیز می‌تواند گسترش یابد تا از مزایای این سازوکارها نیز برای توسعه روابط میان دو کشور استفاده شود.

همچنین دو طرف میتوانند همچنین همکاری های فرهنگی را میان دو کشور گسترش دهند تا از این طریق ارتباطات مردمی نیز میان تهران و پکن محکم‌تر شود و هم در برخی زمینه‌ها مانند همکاری استانی می‌توانیم پتانسیل زیادی استخراج کنیم.

در پایان می‌خواهم تاکید کنم که ارزشمندترین موضوع صلح است و فراموش نشدنی ترین موضوع دوستی است. ما صمیمانه امیدواریم که مردم ایران زندگی توام با صلح و آرامش داشته باشند. ما از توسعه دوستی میان مردم دو کشور استقبال می‌کنیم و طرف چینی نیز از طرف ایرانی تشکر میکند که در شرایط جنگ نسبت به تامین امنیت اتباع چینی متعهد بوده و برای خروج اضطراری آن‌ها از ایران تسهیلات بسیار در نظر گرفته است.

  • facebook
  • googleplus
  • twitter
  • linkedin
  • linkedin
  • linkedin