در گفتوگوی اختصاصی آوا دیپلماتیک با سفیر ویتنام در تهران، آقای «نگوین لوئونگ نگوک»، چشمانداز همکاریهای راهبردی میان دو کشور بهطور جامع مورد بحث قرار گرفت. سفیر ویتنام در این مصاحبه، با تأکید بر جایگاه ایران به عنوان شریکی کلیدی در غرب آسیا، از آمادگی کشورش برای ایفای نقش پل ارتباطی میان ایران و اتحادیه آسهآن خبر داد. او با تشریح تجربه چشمگیر توسعه اقتصادی ویتنام، بر هدف مشترک دو کشور برای دستیابی به حجم دو میلیارد دلار مبادلات تجاری تأکید کرد. این گفتوگو همچنین به ظرفیتهای مغفول مانده در حوزههای فرهنگی، تاریخی، علمی و فناوری میپردازد و نقشه راهی عملی برای تقویت هرچه بیشتر روابط دو کشور ارائه میدهد.
گفتگوی اختصاصی آوا دیپلماتیک با آقای نگوین لوئونگ نگوک، سفیر جمهوری سوسیالیستی ویتنام در ایران
حضرتعالی پیش از انتصاب به عنوان سفیر ویتنام در ایران، چه سمتها و مسئولیتهایی را بر عهده داشتید؟
پیش از انتصاب به عنوان سفیر در جمهوری اسلامی ایران، در چندین بخش عملیاتی وزارت امور خارجه ویتنام همچون دپارتمان کنسولی و دپارتمان حقوقی و معاهدات بین المللی خدمت کردم. در خارج از کشور نیز سابقه کار در سفارتخانه های ویتنام در هند و استرالیا را دارم که تجربیات فراموش ناشدنی ای در دوران فعالیت دیپلماتیک به من اعطا کرده است.
با توجه به تحولات ژئوپلیتیک در آسیا و خاورمیانه، ایران در سیاست خارجی ویتنام از چه جایگاهی برخوردار است؟
ایران به عنوان یک شریک مهم در غرب آسیا/خاورمیانه دارای جایگاه معناداری در سیاست خارجه ویتنام است. ویتنام همواره سیاست خارجی مبتنی بر استقلال، خود اتکایی، تنوع بخشی و چندجانبه گرایی را به عنوان یک دوست، شریک قابل اعتماد و عضوی مسئول در جامعه بین المللی دنبال می کند.
با این نگاه، ویتنام برای ایران به عنوان کشوری با تمدن باستانی، فرهنگ غنی و اهمیت ژئوپلیتیکی برجسته، ارزش قائل است. اقتصاد دو کشور مکمل یکدیگرند و دارای ظرفیت گسترده ای برای همکاری بیشتر می باشند. ویتنام مایل است همکاری با ایران را در همه زمینه ها من جمله سیاست، اقتصاد، فرهنگ و تبادلات مردمی تعمیق بخشد.
ویتنام چگونه میتواند به عنوان یک میانجی یا شریک استراتژیک در تقویت جایگاه ایران در منطقه آسیای جنوب شرقی و آ.سه.آن، نقش ایفا کند؟
به عنوان عضوی فعال و مسئول در اتحادیه آسهآن، ویتنام در دیپلماسی منطقه ای رویکردی متعادل و سازنده از خود به نمایش گذاشته است. ویتنام با تکیه بر این جایگاه و با درسهایی از تجربه کشوری که دهه ها جنگ و فرآیند توسعه دشوار اما موفق را پشت سر گذاشته است، نه تنها می تواند به عنوان پلی برای ایران جهت گسترش روابط با آسهآن عمل کند، بلکه می تواند تجربیات خود را در ادغام منطقه ای و بین المللی نیز به اشتراک بگذارد.
در چارچوب همکاری دوجانبه و چندجانبه، ما مشتاقانه منتظریم تا از ایران در راستای ارتقای همکاری های اساسی تر، عمیق تر و گسترده تر با کشورهای عضو آسهآن حمایت کنیم.
سیاست خارجی چندجانبهگرایانه ویتنام و استقلال استراتژیک تاچه اندازه می تواندالگوی سایر کشورها باشد؟
ساده بخواهم بگویم، ویتنام همیشه سیاست خارجی مبتنی بر تنوع بخشی، چندجانبه گرایی و دوستی با همه کشورها صرف نظر از رژیم سیاسی را در عین حفظ استقلال، خوداتکایی و صلح دوستی، بر اساس منافع و احترام متقابل و در راستای صلح، ثبات و توسعه در منطقه و جهان اجرا می کند. در بحث سیاست خارجی، ویتنام همواره به اجرای اصل “چهار نَه” پایبند است: نَه به اتحاد نظامی، نَه به جانبداری از یک کشور علیه کشور دیگر، نَه به ایجاد پایگاه نظامی خارجی، و نَه به استفاده یا تهدید به استفاده از زور در روابط بین الملل.
بر همین اساس، ویتنام با 194 کشور روابط دیپلماتیک دارد، با 23 کشور شراکت راهبردی یا شراکت راهبردی جامع (از جمله 5 عضو دائو شورای امنیت سازمان ملل متحد) دارد، و در بیش از 70 سازمان بین المللی حضور دارد. یک رویکرد متعادل و سازنده به ما کمک می کند تا روابط خود با همه کشورهای بزرگ را ضمن حراست از حاکمیت و استقلال خود تعمیق بخشیم. تجربه ویتنام نشان می دهد که هر کشوری می تواند به تدریج استقلال استراتژیک ایجاد کند، توسعه اقتصادی را ارتقا دهد و به صلح، امنیت و توسعه منطقه ای و جهانی کمک کند.
ویتنام چگونه توانسته است با سیاست “دوی موی” (تجدید حیات) به رشد اقتصادی چشمگیر دست یابد؟ آیا این مدل برای ایران نیز قابلاجرا است؟
اصلاحات دوی موی ویتنام که در سال 1986 شروع شد، آغازگر گذار از یک سیستم برنامه ریزی شده مرکزی به یک اقتصاد بازار با گرایش سوسیالیستی بود. ویتنام از طریق اصلاحات کشاورزی متوالی، تشویق بخش خصوصی و ادغام بینالمللی پایدار، طی نزدیک به چهار دهه، میانگین رشد تولید ناخالص داخلی حدود ۶ تا ۷ درصدی در سال را ثبت کرده، فقر را از تقریبا ۶۰ درصد به زیر ۲ درصد کاهش داده و به عنوان یک قطب تولیدی قابل اعتماد ظهور کرده است.
در سال ۲۰۲۴، اقتصاد کشور در رتبه ۳۲ در سطح جهان قرار گرفت، تجارت کل از ۷۸۶ میلیارد دلار فراتر رفت و ویتنام را در میان ۲۰ کشور برتر جهان از نظر گردش مالی تجاری قرار داد. در مقوله صادرات، ویتنام در رتبه اول جهان در بادام هندی و فلفل، رتبه دوم در قهوه، کفش و مبلمان، و رتبه سوم در برنج و پوشاک قرار دارد.
برای ایران که بهره مندی از نیروی کار جوان و ماهر و موقعیت استراتژیک از جمله نقاط قوت آن است، تجربه ویتنام مجموعه ای از اهرم های عملی را پیشنهاد می دهد: ادامه اصلاحات تدریجی و منظم، توانمندسازی بنگاه های کوچک و متوسط اقتصادی، پیشبرد توسعه منابع انسانی، و مشاراکت فعالانه تر در تجارت چندجانبه به جهت آزادسازی ظرفیت اقتصادی. در عین حال ما اذعان می کنیم که هر ملتی تاریخ و شرایط توسعه خاص خود را دارد و این پیشنهادات بهتر است که به جای یک الگو به عنوان منابعی برای مطالعه و تطبیق انعطاف پذیر با شرایط، نهادها و اولویت های ایران در نظر گرفته شوند.
بزرگترین موانع تجارت بین ایران و ویتنام چیست و چگونه میتوان بر آنها غلبه کرد؟
با وجود پتانسیلهای آشکار، تجارت دو طرفه در سطح متوسطی قرار دارد، تا حدودی به این دلیل که محدودیت های بانکی و پرداخت – ناشی از اتصال محدود بین بانکی – هزینه ها و ریسک های معاملاتی را برای شرکتها افزایش می دهد. به موازات آن، اصطکاکات حمل و نقلی و لجستیکی – از جمله عدم وجود ارتباطات مستقیم هوایی و دریایی – زمان و هزینه را افزایش می دهد. جوامع تجاری بارها خواستار ایجاد مسیرهای دریایی مستقیم، پروازهای چارتری و رویه های ساده تر سفر/ویزا به منظور رونق تجارت شده اند.
با این وجود، من معتقدم که بخشهای خصوصی هر دو کشور باید اطلاعات بازار را بیشتر با هم به اشتراک بگذارند، ارتباطات مستقیم تجاری را افزایش دهند، و ضمن گسترش خدمات چارتری که در واقع دو پرواز اول چارتری در مارس 2025 انجام شد، به برگزاری انجمنهای تجاری دوجانبه ادامه دهند تا نیازها زود شناسایی شوند، شرکا با هم هماهنگ شوند و مشکلات به موقع حل شوند.
آخرین نشست کمیسیون مشترک همکاریهای اقتصادی دو کشور در چه تاریخی برگزار شد و ارزیابی شما از تأثیر و جایگاه این کمیسیون در گسترش روابط دوجانبه چیست؟
متاخرترین نشست کمیسیون بین دولتی (کمیسیون مشترک اقتصادی) ویتنام و ایران، نهمین نشست بود که در تاریخ 15 و 16 جولای سال 2017 در تهران برگزار گردید. در تبادلات اخیر طرفین توافق کردند تا شرایط برگزاری دهمین جلسه که قرار است در آینده در هانوی برگزار شود را مهیا کنند. در عمل، این کمیته به عنوان یک سازوکار کلیدی بین دولتی در جهت دهی به روابط اقتصادی عمل می کند که بحث اجرایی را بررسی می کند، به تنگناهای سیاست گذاری همچون موضوعات پرداختی و بانکداری می پردازد، و اهداف و زمینه های جدید همکاری در تجارت، کشاورزی، استانداردها و گمرک، و ارتباطات را تعیین می کند. رهبران ارشد هر دو کشور بر قصد خود برای استفاده کامل از این مجمع برای پیشبرد اقدامات عملی تسهیل تجارت و نظارت بر اجرای توافقنامه های امضا شده تاکید کرده اند.
میزان مبادلات تجاری ایران و ویتنام در سال گذشته از نظر حجم و ارزش دلاری چقدر بوده و این شاخصها نسبت به سالهای پیشین چه تغییراتی داشته است؟
قبل از سال 2018، تجارت بین ویتنام و ایران عمدتا حدودا چند صد میلیون دلار آمریکا بود؛ این عدد حدود 350 میلیون دلار آمریکا در سال 2015 و تقریبا 352 میلیون دلار آمریکا در سال 2018 بود. اما در سال های اخیر، این عدد کمی کمتر از 200 میلیون دلار آمریکا (پارسال حدودا 150 میلیون دلار) باقی مانده است. اگرچه تجارت فعلی بنا به دلایلی که در بالا ذکر شد سطح متوسطی دارد اما این انتظار وجود دارد و رهبران دو کشور بر سر هدف عبور از تجارت 2 میلیارد دلاری در میان مدت توافق و این مسئله را در تبادلات دوجانبه بازگو کرده اند.
این نشان می دهد که علیرغم یک نقطه شروع متوسط، هر دو طرف در حال تعیین هدف بلند پروازانه ای هستند که تحقق آن از طریق گام های مشخص برای رفع تدریجی موانع در کانال های پرداخت، حمل و نقل و لجستیک، و مدل تجارت بنگاه به بنگاه (B2B) پشتیبانی می شود.
مهمترین اقلام صادراتی و وارداتی میان دو کشور کدام محصولات هستند؟
در این خصوص باید اشاره کنم که اقتصاد دو کشور مکمل یکدیگر هستند تا اینکه رقیب هم باشند. از ویتنام شاهد حضور محصولات کشاورزی، شیلات، و تولیدات صنایع سبک همچون فلفل، بادام هندی، چای، قهوه، غذاهای دریایی، لاستیک طبیعی (کائوچو)، و پای افزار در بازار ایران هستیم. متقابلا نیز از ایران محصولات پتروشیمیایی و مواد پلیمری، کود، لاستیک، فلز پایه، محصولات دارویی و در کنار اینها، پسته و میوه های خشک، فرآورده های جانبی طیور مانند پای مرغ، سنگ ساختمانی، و صنایع دستی، جایگاه خوبی در بازار ویتنام دارند.
این داد و ستدها با احتیاجات جوامع تجاری ما همسو هستند به ویژه که واردات قهوه از سوی ایران افزایش یافته و انجمن های صنایع ایران در حال ترویج محصولات ویتنامی (قهوه، چای، و سایر کالاهای کشاورزی خوش آتیه) برای مصرف داخلی و صادرت مجدد منطقه ای هستند. با تکیه بر این وضعیت، می توانیم همکاری در امتداد زنجیره ارزش – از کشاورزی و فرآوری گرفته تا محصولات پتروشیمیایی و پلاستیک – را مشروط بر اینکه این امر با تسهیل عملی در پرداخت ها، لجستیک و استانداردهای فنی همراه باشد، گسترش دهیم.
با در نظر گرفتن پیشینه حضور تجار ایرانی در ویتنام از قرن پانزدهم و تأثیرات فرهنگی ناشی از آن، چه راهکارهایی برای احیای این پیوندهای تاریخی و تقویت روابط فرهنگی میان دو کشور در شرایط کنونی پیشنهاد می کنید؟
مردمان ما به واسطه قرن ها تجارت در امتداد مسیرهای اقیانوس هند – دریای چین جنوبی میان هم پیوند برقرار کرده اند. شهر هویی آن در مرکز ویتنام که اکنون یک سایت میراث جهانی یونسکو است، روزگاری پذیرای بازرگانان بین المللی از سرزمین پارس بود. با تکیه بر چنین تاریخی، بنده چهار مسیر متقابلا تقویت کننده را مد نظر دارم:
(1) سازماندهی هفته های فرهنگی سالانه دو طرفه همچون هفته فرهنگی ویتنام که در سال 2023 در تهران برگزار شد و هفته فیلم ایران در هانوی با برنامه ها و انتخاب های دقیق نمایش فیلم، خوشنویسی، صنایع دستی و موسیقی در آپریل سال 2025.
(2) گسترش پیوندهای زبانی و دانشگاهی شامل برگزاری دوره های زبان فارسی در هانوی و دوره های زبان ویتنامی در تهران و نیز اعطا بورسیه های بیشتر در کنار تبادلات استاد و دانشجو.
(3) ایجاد پل های گردشگری بر پایه پروازهای چارتری که انجام شده و الان هم در حال انجام است.
(4) ساخت مشترک محتوای مربوط به میراث و نمایشگاه ها. روی هم رفته، این اقدامات می توانند به احیای روابط تاریخی ما به شکلی مدرن و مردم محور، تعمیق درک متقابل از یکدیگر، و گشایش باب همکاری پایدار در مقوله های فرهنگ، آموزش و گردشگری کمک کند.
ایران و ویتنام برای گسترش همکاریهای علمی و آموزشی از چه ظرفیتهایی برخوردار هستند؟
هر دو کشور دارای بنیادهای علمی استوار و مکمل یکدیگر می باشند. در خصوص ایران آن طور که من متوجه شده ام، شما شاهد رشد سریع شرکت های دانش بنیان بوده اید و ایران در میان رهبران جهانی در زمینه تولید تحقیقات نانوتکنولوژی دارای جایگاه است. مقامات همچنین بر وجود نقاط قوت در تحقیقات بیوتکنولوژی و سلول های بنیادی تاکید دارند.
این ظرفیت ها، مسیرهای عملی را برای داشتن آزمایشگاه های مشترک، تبادل پژوهشگر و انتقال فناوری باز می کند. در مورد ویتنام، ما ذیل استراتژی خود تا سال 2030، مباحث نیمه رساناها، هوش مصنوعی و انرژی سبز را در اولویت قرار داده یم در حالی که داریم خطوط استعاد و زیرساخت های تحقیقاتی خود را نیز ارتقا می دهیم. این جریانات به خوبی با نقاط قوت ایران در نانوتکنولوژی و بیوتکنولوژی همسو هستند و طرفین می توانند در دوره پیش رو، مطالعه و همکاری در این موارد را جلو ببرند.
در بحث آموزش و بورسیه، ما از پیش دانشجویانی داشته ایم که زبان کشورهای یکدیگر را تحصیل می کرده اند. امسال ویتنام در انتظار اعزام سه دانشجو به ایران برای تحصیل در رشته زبان و فرهنگ فارسی و همچنین رشته های دیگر است. امیدوارم این حوزه در آینده میزان توجه بیشتری را از هر دو طرف به خود جلب کند.
در سال گذشته، چه تعداد گردشگر ایرانی از ویتنام بازدید کردند؟ آیا پروازهای چارتری بین ایران و ویتنام برقرار است؟
در سال 2024، ویتنام تقریبا از 17.5 میلیون گردشگر بین المللی استقبال کرد و هدف آن در سال 2025، پذیرایی از 22 الی 23 میلیون گردشگر بین المللی است. در خصوص بازار ایران، تخمین زده می شود که بیش از پنج هزار گردشگر ایرانی در سال 2024 به ویتنام آمده باشند. همانگونه که پیشتر اشاره کردم، از مارس سال 2025، یک شرکت هواپیمایی ایرانی با دو پرواز چارتری و جابجایی 400 نفر ایرانی، شهرهای تهران و هو شی مین را بهم متصل کرد و آغاز کننده عملیات چارتری بین دو کشور شد. با نگاه به آینده، انتظار می رود که این پروازهای چارتری حفظ شوند و گسترش یابند و فرصت های بیشتری را برای همکاری های دوجانبه فراهم کنند.
چه اقداماتی برای ارتقاء خدمات کنسولی و تسهیل ارتباطات بین دو کشور در حال انجام است؟
در سال های اخیر، سیاست های کنسولی و ویزا ویتنام در جهت تسهیل بهتر امور شهروندان و مسافران تنظیم شده است. در وهله اول، ما یک ویزای الکترونیکی 90 روزه چند بار ورود برای همه ملیت ها معرفی کرده ایم که رویه های کار را برای بازدیدکنندگان و تجارت سهل می کند.
در خصوص سیاست جدید ویزای بلند مدت، ویتنام یک طرح معافیت ویزا تا پنج سال را برای برخی از گروههای اولویت دار که در خدمت توسعه اجتماعی-اقتصادی هستند، از جمله پژوهشگران، کارشناسان، دانشمندان، اساتید، مهندسان ارشد، کارکنان ماهر بخش دیجیتال و صنعت، سرمایه گذاران و رهبران شرکتهای بزرگ جهانی، چهرههای برجسته فرهنگی، هنری و ورزشی، و کنسولهای افتخاری و غیره (از ۱۵ آگوست ۲۰۲۵) اتخاذ کرده است.
در سفارت، ما متعهد به ارائه رویه ها و خدمات کنسولی شفاف و سریع هستیم تا نیازهای متقاضیان برطرف شود. برای تقویت بیشتر همکاری های کنسولی و ویزا بین دو کشور، ما ایجاد هماهنگی و تعامل نزدیک تر بین مقامات مربوطه در هر دو طرف مانند مقامات اداره کنسولی ویتنام، اداره مهاجرت، و بخشهای کنسولی سفارتخانه های هر کشور را تشویق می کنیم تا رویه ها به طور فزاینده ای ساده تر، استانداردها هماهنگ تر و اطلاعات به طور موثرتری به اشتراک گذاشته شوند.
در طول جنگ 12 روزه اسرائیل و ایران، سفارت ویتنام در تهران چه تدابیری برای حفاظت از اتباع ویتنامی اتخاذ کرد؟
ما بلافاصله مکانیسم حفاظت از شهروندان خود را به صورت ۲۴ ساعته و ۷ روز هفته فعال کردیم، خطوط تلفن ویژه و یک کانال ثبت نام آنلاین راه اندازی کردیم و به طور فعال با اتباع ویتنامی تماس گرفتیم تا سلامت هر فرد را تایید کنیم. به موازات آن، سفارت با مقامات ایرانی پیرامون توصیه های امنیتی و جابجایی هماهنگی نزدیکی داشت، با وزارتخانه های امور خارجه و بخش های کنسولی سفارتخانه های کشورهای همسایه ایران همکاری کرد تا تخلیه و جابجایی افرادی را که مایل به ترک ایران بودند تسهیل کند، و مامورانی را به ایست های بازرسی مرزی مهم و فرودگاه ها اعزام کردیم تا در مراحل خروج و سفر به کشورهای ثالث کمک کنند.
آنجا که لازم بود، ما اسکان موقت ترتیب دادیم، لوازم ضروری را فراهم کردیم، و در صورت نیاز، هزینه بلیط هواپیما به خانه را پوشش دادیم. در تمام این مدت، سفارت به طور منظم اطلاعیه صادر کرد، در تغییر بلیط و رزرو مجدد آن کمک کرد و ارتباطات شبانه روزی را حفظ کرد تا شهروندان ما پشتیبانی به موقع و عملی دریافت کنند.
در سپتامبر ۲۰۲۵، ویتنام با افتخار هشتادمین سالگرد استقلال خود را جشن می گیرد. سفر ما از ویرانی به رشد پویا، حاکی از قدرت خوداتکایی، اصلاحات و صلح است. ما همچنان به شریکی قابل اعتماد و عضوی مسئول در جامعه بین المللی بودن متعهد هستیم، و مشتاقانه خواهان ارتقای روابط ویتنام و ایران، شکوفا نمودن پتانسیل اقتصادی و کمک به آینده ای صلح آمیز و مرفه برای مردم خود هستیم.
