گدام دارمندرا، سفیر سابق هند در ایران، جنگ اسرائیل و آمریکا علیه جمهوری اسلامی ایران را جنگی احمقانه و تحمیلی خواند؛ جنگی که در شرایطی آغاز شد که تهران دیگر یک تهدید هسته ای به شمار نمی رفت، اقتصاد کشورهای حاشیه خلیج فارس رونق گرفته بود و بسیاری از کشورها از جمله هند با شتابی مطلوب در مسیر رشد قرار داشتند.
به گزارش آوا دیپلماتیک، سفیر سابق هند در ایران هشدار داد که پیامدهای این جنگ می تواند به بازآرایی ژرف نظم جهانی بینجامد؛ نظمی که با پیامدهای سیاسی و اقتصادی ویرانگری همراه خواهد بود، روند پیشرفت اقتصادی را متوقف خواهد کرد و چشم اندازهای صلح را تضعیف خواهد نمود.
گدام دارمندرا، که از سال ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۳ سفیر هند در ایران بود، می گوید: جهان اکنون به سبب این جنگ سبک سرانه در آستانه دوره ای از بی ثباتی گسترده قرار گرفته است.
او افزود: غرب آسیا، به ویژه در بخش غربی تنگه هرمز، منطقه ای با آرامش نسبی بود؛ کانونی برای ثروت اندوزی، گردشگری و سرمایه گذاری. اما اکنون ایران نظم منطقه را دگرگون کرده است.
به گفته گدام دارمندرا، بادهای شومی که از دل این جنگ برخاسته، پیامدهایی جهانی در پی خواهد داشت؛ به ویژه با توجه به اختلال و محدودیت در جابه جایی نفت جهان از طریق تنگه هرمز این گذرگاه باریک اما حیاتی که خلیج فارس را به دریای عمان پیوند می دهد. نزدیک به چهار دهم نفت مبادله شده در جهان از این گلوگاه عبور می کند.
سفیر سابق هند در ایران هشدار داد که این وضعیت احتمالاً رشد اقتصادی جهان را کند خواهد کرد و هم زمان قیمت نفت، گاز و کودهای شیمیایی را به شدت افزایش خواهد داد.
گدام دارمندرا، که اکنون پژوهشگر ارشد غیرمقیم در مؤسسه کارنگی هند است، درباره واکنش ایران به کشته شدن رهبر عالی آن، آیت الله علی خامنه ای گفت: این واکنش آمیزه ای از خشم و تهاجمی مهارشده بود. برخلاف ژوئن سال گذشته که ایران با وجود حمله مشترک آمریکا و اسرائیل خویشتن داری نشان داد، این بار به نظر می رسد تهران راهبردی بسیار تقابلی تر در پیش گرفته است.
او افزود: این بار ایران تصمیم گرفت منطقه را به آتش بکشد.
به گفته او، ایران عملاً به کشورهای شورای همکاری خلیج فارس پیام داد که اگر ایران به دلیل میزبانی آن کشورها از پایگاه های نظامی آمریکا تهدید شود، آن کشورها نیز از پیامدهای آن در امان نخواهند ماند.
گدام دارمندرا، یادآور شد: ژوئن گذشته، ایران حملات خود را به اسرائیل محدود کرد و به تفاهم های نانوشته منطقه ای از جمله با عربستان پایبند بود. اما این بار خویشتن داری نکرد.
به گفته او، ایران حملاتی را در سراسر منطقه علیه پایگاه های آمریکا و اسرائیل ترتیب داد؛ حملاتی که آمیزه ای بود از هدف گیری دقیق، تسلیحات پیشرفته و اطلاعات عمیق.
سفیر سابق هند در ایران گفت: اکنون وارد هفته دوم این جنگ شده ایم. گمان نمی کنم کسی انتظار داشت ایران تا این حد دوام آورد.
او افزود: آمریکایی ها و اسرائیلی ها در پی یک ضربه قاطع و پاک بودند. اسرائیل به آمریکا اطمینان داده بود که جنگ کوتاه خواهد بود، بی آنکه درک کند با کشوری روبه روست که بارها درس های سختی گرفته و یک جنگ هشت ساله را از سر گذرانده است. ایران استقامت دارد، توان فرسایشی بالایی دارد و و راهبرد آمریکایی بمباران و امید بستن به اینکه اوضاع خودبه خود درست شود را به خوبی می شناسد.
این دیپلمات باسابقه که از دهه ۱۹۹۰ در خدمات خارجی هند فعالیت دارد، توضیح داد: پس از آن نوبت به نیروی زمینی می رسد؛ اقدامی که هیچ کس در دولت آمریکا خواهان آن نیست.
او گفت ایران تاکنون در عرصه نظامی تاب آوری خود را نشان داده است. این دومین جنگ در کمتر از هشت ماه است. آنها از جنگ ژوئن سال گذشته ــ جنگ موسوم به ۱۲ روزه ــ جان سالم به در بردند. آن درگیری به دلیل محدودیت شدید اطلاعات به درستی درک نشده است.
در مرحله نخست آن درگیری، ایران در ۴۸ تا ۷۲ ساعت ابتدایی ضربات سنگین اسرائیل را تحمل کرد. اما پس از عبور از آن موج حملات، تهران چند صد موشک و پهپاد به سوی اسرائیل شلیک کرد و سامانه های دفاعی اسرائیل مانند گنبد آهنین و فلاخن داوود را اشباع کرد؛ اتفاقی که پیش از آن هرگز رخ نداده بود.
گدام دارمندرا، همچنین اشاره کرد که درگیری سال گذشته و همینطور جنگ کنونی در میانه مذاکرات دیپلماتیک آغاز شدند.
و یادآوری کرد: در ژوئن سال گذشته، ایرانی ها و آمریکایی ها پیش تر پنج دور مذاکره برگزار کرده بودند. قرار بود دور ششم روز جمعه برگزار شود که ناگهان ایالات متحده تصمیم گرفت به سه تأسیسات هسته ای مرکز فناوری هسته ای اصفهان، فردو در نزدیکی قم و نطنز حمله کند. سپس ترامپ گفت برنامه هسته ای ایران نابود شده است.
به گفته سفیر سابق هند در ایران، در همان درگیری مشخص شد ایران توانایی حملات متقابلی را دارد که می تواند سامانه های پدافندی اسرائیل را از کار بیندازد. مدت کوتاهی بعد، ترامپ آتش بس اعلام کرد. تقریباً هم زمان، مقامات ایرانی دریافتند توان غنی سازی آنها سخت آسیب دیده و بسیاری از سانتریفیوژها زیر آوار مدفون شده اند.
گدام دارمندرا، گفت: در آن زمان تصور می شد جنگ پایان یافته است. اما تحولات سیاسی در داخل ایران به زودی این برداشت را تغییر داد. اعتراضات اجتماعی در ژانویه ظاهراً ترامپ را به بیان مواضع تهاجمی تر علیه ایران ترغیب کرد. سرانجام، بار دیگر در میانه مذاکرات دیپلماتیک، آمریکا و اسرائیل تصمیم گرفتند حمله دیگری را آغاز کنند.
او در ادامه افزود: پنج شنبه ۲۶ فوریه، گفتگوهایی که با میانجیگری عمان انجام می شد در ژنو به پایان رسید. وزیر خارجه عمان که میانجی میان واشینگتن و تهران بود، سپس به ایالات متحده سفر کرد تا با مقام های آمریکایی رایزنی کند، زیرا معتقد بود ایرانی ها امتیازات قابل توجهی داده اند.
به گفته این دیپلمات پیشین، پس از گفتگوهای ژنو دو طرف توافق کرده بودند دوشنبه بعد در وین دیدار کنند تا ترتیبات فنی لازم برای دسترسی آژانس بین المللی انرژی اتمی (IAEA) به تأسیسات هسته ای ایران نهایی شود. بازرسی آژانس می توانست مشخص کند که آیا حدود ۴۵۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد در ایران زیر آوار دفن شده یا در جای دیگری نگهداری می شود. اما به دلیل جنگ، چنین اتفاقی رخ نداد. با این حال، از نظر سیاسی ایران فرو نپاشیده است. آنها لایه های مختلفی برای جانشینی آماده کرده بودند.
در عین حال، گدام دارمندرا، هشدار داد که نباید نقش ایران در منطقه را رمانتیک جلوه داد. ایران همسایه آسانی نیست؛ و فرشته هم نیست.
