به گزارش آوا دیپلماتیک، در حالی که عملیات «خشم حماسی» (Epic Fury) وارد فاز بحرانی شده است، پیام اخیر دونالد ترامپ مبنی بر تعویق حملات به زیرساختهای انرژی ایران، موجی از تحلیلها را در پایتختهای غربی به راه انداخته است. در ادامه مشروح گفتگوی اختصاصی روزنامه تایمز، با نیکلاس هاپتون، سفیر سابق انگلیس در ایران درباره ابعاد این بنبست نظامی-سیاسی را میخوانید:
جنگی که از ابتدا بدسنجیده (Ill-conceived) به نظر میرسید، اکنون با کورسوی امیدی برای یک «خروجی آبرومندانه» (Off-ramp) روبرو شده است. دونالد ترامپ در «تروث سوشال» اعلام کرد که پس از گفتگوهای مفصل و سازنده، دستور توقف ۵ روزه هرگونه حمله به نیروگاهها و زیرساختهای انرژی ایران را صادر کرده است. آیا باید خوشبین باشیم؟
معتقدم قطعاً باید از اظهارات رئیس جمهور مبنی بر جریان داشتن مذاکرات مستقیم یا غیرمستقیم میان ایالات متحده و ایران استقبال کرد. دیر یا زود، تا زمانی که نظام سیاسی مستقر (Regime) پابرجا باشد، وقوع مذاکرات اجتناب ناپذیر بود؛ و در حال حاضر شواهد حاکی از ثبات و بقای آن است. با این حال، در خصوص مبانی خوش بینی، شخصاً نسبت به فحوای کلام ترامپ تردید دارم.
اگر آخرین پست وی را تحلیل کنید، درمی یابید ضربالاجل ۴۸ ساعته ای که قرار بود به زودی منقضی شود و طی آن ایران باید میان «تسلیم در برابر مطالبات آمریکا» یا «بمباران زیرساختهای نفتی» یکی را برمی گزید، اکنون برای ۵ روز تمدید شده است.
به گمان من، فحوای اصلی پیام وی همین است. در عین حال، افشای جریان داشتن گفتگوها نشان می دهد که ایالات متحده به دنبال یک مسیر خروج آبرومندانه است. باید امیدوار بود که نوعی «وجه مشترک» برای تنش زدایی درگیری جاری حاصل شود؛ چرا که او فعلاً از تعلیق بمباران تأسیسات نفتی سخن می گوید.
درباره ادعای ترامپ مبنی بر گفتگوهای سازنده با ایران صحبت کردیم. با وجود سکوت تهران، خبرگزاری فارس به نقل از منبعی آگاه، هرگونه تماس مستقیم یا واسطه ای با آمریکا را تکذیب کرده است. جالب است که اکنون برای راستی آزمایی سخنان رئیسجمهور آمریکا، باید به روایت ها استناد کنیم.
بله، این موضوع با الگوی رفتاری دور دوم ریاست جمهوری ترامپ همخوانی دارد. حتی زمانی که او در پلتفرم خود درباره تعویق حملات به تأسیسات نفتی سخن می گوید، نمی توان نسبت به صحت و سقم آن اطمینان کامل داشت.
به نظر شما، آیا تهران این تعویق ۵ روزه در حملات را به مثابه یک پیروزی و عقب نشینی کاخ سفید تلقی خواهد کرد؟
گمان می کنم چنین باشد، هرچند احتمالاً آن را به طور علنی ابراز نخواهند کرد. اولویت بنیادین نظام ایران، بقاء است و به نظر می رسد در حال حاضر در تحقق آن موفق بوده اند. اگر مذاکراتی در جریان باشد، به طور طبیعی طرف ایرانی خشنود خواهد بود. در واقع، همه باید خشنود باشند؛ چرا که این جنگ از اساس و ریشه اشتباه بود.
تمایل به مذاکره و یافتن مسیر خروج، یک سیگنال مثبت است، اما این وضعیت می تواند تا پایان هفته به سرعت دگرگون شود. اگر ترامپ دوبار به تهدید روی آورد یا حملاتی را علیه زیرساخت های نفتی ترتیب دهد، ایران نیز طبق تهدیدات پیشین، تأسیسات نفتی و زیرساختهای کشورهای شورای همکاری خلیج فارس (GCC) را هدف قرار خواهد داد.
کشورهای منطقه نیز با آگاهی از این تهدید که برای ثبات و بقای آنها جنبه حیاتی و موجودیتی دارد، واشینگتن را برای اجتناب از درگیری تحت فشار شدید قرار داده اند.
تشخیص لایه های قدرت و تصمیم گیرندگان نهایی در ایران دشوار است. اما اکنون که ایران با موفقیت از اهرم انسداد تنگه هرمز استفاده کرده، آیا تصور می کنید هرگز از این ابزار دست بکشد؟ آیا این آبراه دوباره به وضعیت «دسترسی آزاد» سابق باز خواهد گشت، یا این سلاح برای همیشه به عنوان اهرمی علیه جامعه بین المللی در دستان ایران باقی می ماند؟
بستن تنگه هرمز تهدیدی بود که دهه ها مطرح می شد، اما این نخستین بار است که به طور رسمی و در قالب یک سیاست دولتی عملی شده و شاهد اثرات مخرب آن بر اقتصاد جهانی و زیرساخت های انرژی منطقه هستیم.
اگر این جنگ بدون یک نتیجه قطعی خاتمه یابد و نظام مستقر در ایران باقی بماند، ریشه های اصلی مناقشه حل نشده باقی خواهند ماند و ایران همچنان قدرت تهدید به انسداد تنگه را در آینده حفظ خواهد کرد. البته سخن وزیر دفاع بریتانیا هم درست بود که شرط بازگشایی تنگه را «توقف درگیری» دانست. اما برای تضمین عدم تکرار این سناریو، به یک حل و فصل بسیار شفاف تر و قطعی تر نیاز است که در شرایط کنونی، چندان محتمل به نظر نمی رسد.






