آنخل لوسادا فرناندز (متولد ۱۹۵۳، برن – سوئیس)، دیپلمات باسابقه اسپانیایی است که کارنامه پرباری در دستگاه دیپلماسی دارد. وی سابقه سفارت اسپانیا در نیجریه، کویت، ایران و همچنین نمایندگی ویژه اتحادیه اروپا در منطقه ساحل را در پیشینه خود دارد.

به گزارش آوا دیپلماتیک، سفیر سابق اسپانیا در ایران که اکنون بازنشسته شده است، در گفتگو با رسانه «ARA» به تحلیل جنگ در خاورمیانه می‌ پردازد.

پس از گذشت بیش از بیست روز از جنگ، آیا می ‌توان گفت که اسرائیل و ایالات متحده منافع مشترکی در این درگیری دارند؟

در آغاز بحران، جبهه ‌بندی‌ها به وضوح شامل ایالات متحده و اسرائیل در برابر ایران بود، اما با پیشروی روند تحولات، من شاهد سه جنگ متفاوت هستم.

نخست، جنگِ ایالات متحده است که بر پایه جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح اتمی استوار شده؛ با این حال واشینگتن مایل است هرچه سریع ‌تر از این وضعیت خارج شود، چرا که این بحران از منظر داخلی با توجه به انتخابات میان‌ دوره‌ای ماه نوامبر و همچنین از لحاظ اقتصادی، تبعات فاجعه‌ باری برای آنها دارد. از این رو، برای ایالات متحده این یک جنگ کوتاه‌ مدت است که در آن می ‌کوشد مهره‌ ای همسو با منافع خود را برای رهبری ایران تحمیل کند؛ مشابه الگویی که در قبال ونزوئلا اجرا شد.

جنگ دوم، نبردی است که اسرائیل پیش می ‌برد؛ جنگی استراتژیک ‌تر و بلند مدت که هدف آن حذف ایران در سطح منطقه‌ ای است. آنها حتی از تجزیه ایران با بهره ‌برداری از چالش‌ های جدی جدایی‌ طلبی میان کردها، بلوچ‌ ها یا آذری‌ ها استقبال می ‌کنند. در چنین سناریویی، نتانیاهو برنده بزرگ میدان خواهد بود.

اما جنگ سوم، نبرد ایران علیه همگان است؛ نبردی وجودی برای بقا. برای آنها حفظ نظام به هر قیمتی اولویت دارد. پس از ترور تمامی رهبران، تصور همگان بر این بود که نظام از هم خواهد پاشید، اما چنین نشد. علیرغم ضعف‌ های موجود، ساختارهای نظام همچنان مستحکم است. باید در نظر داشت که ایران یک امپراتوری تاریخی با گذشته ‌ای درخشان، ۹۰ میلیون جمعیت و مساحتی سه برابر اسپانیا است. ایران، ونزوئلا نیست؛ آمریکایی ‌ها در این مورد دچار اشتباه محاسباتی شده ‌اند.

تمرکززدایی از ساختارهای قدرت در نظام ایران چه نقشی در این میان ایفا می ‌کند؟

ایران دریافته است که مراکز قدرتِ متمرکز، اهدافی سهل ‌الوصول برای حمله هستند. باید توجه داشت که ایالات متحده و اسرائیل تسلط کاملی بر حریم هوایی دارند و هرگونه مرکز فرماندهی یا تصمیم‌ گیری مشترک می‌ تواند بلافاصله نابود شود. لذا یک تمرکز زدایی برای بقا شکل گرفته است که همزمان می‌تواند به عنصری بسیار خطرناک بدل شود؛ چرا که هر یک از فرماندهان سپاه پاسداران سلاح در اختیار دارند و هر اقدامی را که مقتضی بدانند انجام خواهند داد. این مسئله می‌تواند وضعیتی را رقم بزند که کنترل آن اساساً غیرممکن باشد.

آیا این تمرکززدایی می‌ تواند در نهایت نشانه ‌ای از ضعف نظام باشد؟

هسته اصلی مقاومت نظام، سپاه پاسداران است؛ نهادی که آیت الله خمینی در جریان انقلاب به دلیل عدم اعتماد به ارتش شاه بنیان نهاد. سپاه پاسداران امروزه نه تنها یک نهاد امنیتی است، بلکه بین ۶۰ تا ۷۰ درصد اقتصاد را نیز در اختیار گرفته، بخش خصوصی را به حاشیه رانده است. بنابراین، آنها چیزی برای از دست دادن ندارند؛ اگر سقوط کنند، پناهگاهی نخواهند داشت. به همین دلیل همیشه می ‌گویم اگر طبقه حاکم ایران خود را شکست ‌خورده ببیند، تا پای جان خواهد جنگید. به باور من، بزرگترین خطر این است که آنها اکنون برای تضمین امنیت خود به سمت توسعه سلاح هسته ‌ای بروند. ما در مقطعی به مراتب خطرناک تر از دوران پیش از حملات قرار داریم.

آیا باید خود را برای یک جنگ فرسایشی و طولانی آماده کنیم؟

نشانه‌ هایی وجود دارد که هم از پایان قریب ‌الوقوع جنگ و هم از تداوم آن حکایت دارند. یک فاکتور بسیار روشن وجود دارد و آن این است که ذخایر موشکی ایران بی ‌پایان نیست و با اتمام آنها، کشور در وضعیت بسیار دشواری قرار خواهد گرفت. سناریوی دیگر این است که ایالات متحده با انجام یک عملیات خاص یا انهدام کامل توانمندی‌ های ایران، پیروزی خود را اعلام و از درگیری خارج شود؛ در آن صورت اسرائیل تنها خواهد ماند و مسیر دیپلماسی باید فعال شود.

کشورهای حوزه خلیج [فارس] نیز به نوبه خود خواهان پایان فوری درگیری‌ ها هستند و خویشتن ‌داری شگفت‌ انگیزی از خود نشان می ‌دهند؛ زیرا می‌ دانند بسیار آسیب ‌پذیرند. نه تنها حمله به مراکزی مانند پارس جنوبی، بلکه تمامی زیرساخت‌ های نفتی یا تاسیسات آب‌ شیرین ‌کن آنها می‌ تواند نابود شود.

شهری مانند ریاض در صورت قطع آب، عملاً خالی از سکنه خواهد شد.

چرا اپوزیسیون به خیابان ها نمی‌ آید؟ آیا جنگ باعث مشروعیت ‌بخشی داخلی به نظام شده است؟

به این دلیل که ایالات متحده دچار اشتباه محاسباتی شده است. ساختارهای نظام همچنان قدرتمند هستند؛ در داخل رهبری منسجمی وجود ندارد و رهبری خارج از کشور — رضا [پهلوی] — بسیار سکوت پیشه کرده است، چرا که نمی‌ تواند از تخریب کشورش حمایت کند. از سوی دیگر، نیروهای بسیج که بخشی از قوای شبه ‌نظامی هستند، با جمعیتی حداقل ۸۰۰ هزار نفری، هرگونه شورش را به شدت سرکوب می ‌کنند.

در حال حاضر چه میزان از مردم حامی نظام هستند؟

بیان دقیق آن دشوار است، اما می ‌توان گفت حدود ۲۵ تا ۳۰ درصد که به شدت ایدئولوژیک و تحت چتر تشیع هستند. اما یک گسست نسلی رخ داده است. نسل جوان به هیچ وجه خود را با نظام تعریف نمی ‌کند و این موضوع حتی در خانواده ‌های طبقه حاکم نیز مشهود است. همچنین باید در نظر داشت که آخرین اعتراضات از سوی بازاریان آغاز شد؛ همان طبقه ای که در زمان خود از انقلاب آیت الله خمینی حمایت کردند.

مسئله اینجاست که پیش از جنگ، نظام بسیار ضعیف شده بود و به همین دلیل آمریکا و اسرائیل وارد عمل شدند. با این حال، با آغاز حملات، نظام تقویت شده است. من با مخالفان نظام صحبت می ‌کنم و حرف آنها این است: «به ما حمله شده و اکنون تنها چیزی که می‌ تواند تمامیت ارضی ایران را تضمین کرده و از بالکانیزه شدن (تجزیه) آن جلوگیری کند، همین نظام موجود است.» در این راستا نوعی بازتایید ناسیونالیستی شکل گرفته است؛ هرچند معتقدم نظام با دشواری ‌های جدی روبرو خواهد بود.

نقش اتحادیه اروپا و اسپانیا در این میان چیست؟

من عمیقاً طرفدار اروپای واحد هستم، اما از موضع اروپا اندوهگین هستم؛ ما از همه معادلات کنار گذاشته شده‌ ایم. ما بازیگر میدان نیستیم، اما در نهایت هزینه‌ های این جنگ را پرداخت خواهیم کرد، بدون اینکه توانسته باشیم نقش دیپلماتیک خود را به دلیل شکاف ‌های داخلی در اتحادیه اروپا ایفا کنیم.

البته اسپانیا کشورهای دیگر را به سمت جبهه «نه به جنگ» سوق داده است.

این دیدگاه گسترده وجود دارد که این یک جنگ غیرقانونی است. بر همین اساس، تعدادی از کشورها می‌ خواهند در این مسیر حرکت کنند، اما این اقدام تبعاتی خواهد داشت؛ چرا که در صورت پایان جنگ، ایران مطالبه غرامت خواهد کرد و اسرائیل آن را نخواهد پرداخت؛ باید دید ایالات متحده چه واکنشی نشان می ‌دهد. در حال حاضر هر کسی به دنبال منافع خویش است. برای من آنچه بسیار اهمیت دارد این است که با وجود تمام این مسائل، پیوند میان دو سوی اقیانوس اطلس (ترانس ‌آتلانتیک) حفظ شود و در عین حال، اروپا از منظر دفاعی خود را تقویت کند.

  • facebook
  • googleplus
  • twitter
  • linkedin
  • linkedin
  • linkedin