نورالدین محمد شهید: فساد حکمرانی خوب را تضعیف می کند

نورالدین محمد شهید بیش از چهل و دو سال تجربه در حرفه وکالت دارد. او عمدتاً در دادگاه استیناف و دیوان عالی سریلانکا فعالیت کرده و در بسیاری از پرونده‌های مدنی و حقوق بشری نقش‌آفرینی کرده است. علاوه بر این، ریاست سازمان ملی توسعه بنگاه‌های اقتصادی، کمیسیون مشورتی مالکیت فکری، مؤسسه ملی توسعه تعاون و شورای امور مصرف‌کنندگان از جمله مسئولیت‌های او بوده است. وی در سال ۲۰۱۸ به عنوان سفیر سریلانکا در پاکستان منصوب شد و به مدت دو سال در این سمت فعالیت کرد و هم اکنون به عنوان سفیر سریلانکا در ایران معرفی شده است. به منظور بررسی چالش ها و فرصت های موجود در روابط سیاسی و اقتصادی دو کشور گفتگویی با ایشان داشتیم که در ادامه مشروح آن را می‌خوانید.

گفتگوی اختصاصی آوا دیپلماتیک با آقای نورالدین محمد شهید،

سفیر جمهوری دموکراتیک سوسیالیستی سریلانکا در ایران

 پیش از انتصاب به عنوان سفیر سریلانکا در ایران، چه سمت‌ها و مسئولیت‌هایی را بر عهده داشتید؟

من یک وکیل هستم و در چهل و دو سال گذشته در حرفه وکالت مشغول بوده ام. در سریلانکا، من عمدتا در دادگاه استیناف و دیوان عالی کار کردم. در بسیاری از پرونده های مدنی و حقوق بشری نقش داشته ام. علاوه بر این، من به عنوان رئیس، مدیر و عضو در نهادهای بخش دولتی و شرکت ها حضور داشته ام.

ریاست بر سازمان ملی توسعه بنگاه های اقتصادی، کمیسیون مشورتی مالکیت فکری، موسسه ملی توسعه تعاون، و شورای امور مصرف کنندگان چند نمونه از این موارد در کارنامه من محسوب می شود.

زمانی که یک وکیل جوان بودم به عنوان عضوی از کارگروه حقوق بشر منصوب شدم. بنده همچنین در قامت عضو/مدیر در شورای دانشگاه جنوب شرقی، اداره مرکزی محیط زیست، اداره بنادر سریلانکا و غیره خدمت کرده ام. همینطور من در سال 2018 به عنوان سفیر سریلانکا در پاکستان منصوب شدم و دو سال در آنجا خدمت کردم.

اکنون دولت سریلانکا من را به عنوان سفیر در ایران تعیین کرده است. بنابراین من اینجا هستم تا روابط بین سریلانکا و ایران را تقویت کنم و همکاری، یکپارچگی، هماهنگی و اتحاد بین دو کشور را افزایش دهم. من علاقه مند به ارتقا تجارت دوجانبه و روابط فرهنگی بین دو کشور هستم و همچنین مایلم تا راه های جدیدی را به شیوه ای مستحکم برای همکاری پیدا کنم تا ایران بتواند سرمایه گذاری گسترده ای در سریلانکا داشته باشد.

این اواخر، جناب آقای ابراهیم رئیسی، رئیس جمهور پیشین ایران تنها چند روز پیش از درگذشت تاسف بارش، در تاریخ 24 آپریل 2024 سفری به سریلانکا داشت. او برای افتتاح پروژه اوما اویا که دولت ایران در آن سرمایه گذاری کرده بود به سریلانکا سفر کرد. این پروژه در سال 2006 شروع شد اما به دلیل برخی شرایط اجتناب ناپذیر در تکمیل آن تاخیر به وجود آمد. دولت ایران به نوعی می خواست تکمیل شدن این پروژه را ببیند.

سریلانکا از این پروژه به ویژه در زمینه آبیاری و تولید برق به شدت بهره می برد. بنابراین، من فکر می کنم که ما باید در زمینه های جدید برای همکاری های متنوع مشارکت کنیم.

جنبه مثبتی که من در اینجا دیدم، آمادگی دولت ایران برای کمک به سریلانکا است. به خاطر دارم که در سال 1969 پالایشگاه نفتی ساپوگاسکاندا در سریلانکا با کمک ایران ساخته شد. این پالایشگاه نیازمند به روز رسانی است و چالش های عملیاتی موجود و امکانات زیرساختی آن می بایست با فوریت برطرف شود.

این دیدگاه فروتنانه من است که برای نوسازی و ارتقا پالایشگاه به جهت اطمینان از کارایی و دوام آن، نیاز حیاتی به سرمایه گذاری وجود دارد. قصد من این است که از دولت ایران برای نوسازی و ارتقاء پالایشگاه نفتی مذکور کمک بگیرم که این کار خود کمک بزرگی به تقویت ظرفیت های اقتصادی سریلانکا خواهد کرد.

هدف از تشکیل کارگروه حقوق بشری که به آن اشاره کردید چه بود و این کارگروه چگونه به تخلف از حقوق اولیه شهروندان سریلانکایی رسیدگی می‌ کرد؟

رئیس جمهور چاندریکا بندرانایکه کوماراتونگا در دوران تصدی مسئولیت خود “کارگروه حقوق بشر” را با هدف کسب اطمینان از احقاق حقوق مردم سریلانکا و رسیدگی موثر به آن از طریق کانال مناسب ایجاد نمود.

این نهاد به طور خاص به مسائلی مانند دستگیری خودسرانه، رهایی از شکنجه، آزادی بیان و سایر حقوق اساسی می پرداخت. ایده پشت تشکیل این کارگروه این بود که فرصتی برای مردم فراهم شود تا به هر گونه نقض حقوق اساسی آنها توسط مقامات رسیدگی کنند. بنابراین من به این کارگروه معرفی شدم و حدود سه سال در آنجا خدمت کردم.

در ادامه، کارگروه حقوق بشر به پشتوانه قانون پارلمان به کمیسیون حقوق بشر مبدل شد و این کمیسیون از قدرت بیشتری برای رسیدگی به حقوق مردم برخوردار بود.

از دیدگاه یک وکیل می گویم که این گامی رو به جلو بود. علاوه بر این، در قانون اساسی ما فصلی برای حقوق اساسی وجود دارد که به آزادی بیان، رهایی از شکنجه، حق برابری، رهایی از دستگیری خودسرانه و بازداشت و مواردی از این دست می پردازد. بنابراین اگر کسی احساس کند که حقوق اساسی­اش نقض شده است، می تواند برای احقاق حقوق از دست رفته اش به دیوان عالی به عنوان عالی ترین دادگاه کشور ما مراجعه کند و تشکیل پرونده دهد.

 برای مثال، شما در یک نهاد دولتی مشغول به کار هستید و به عنوان یک شخص باتجربه و شایسته صلاحیت انتصاب به سمت دیگر یا ترفیع شغلی را دارید اما مقام بالا دستی شما جلوی این اتفاق را می گیرد و فردی با تناسب و صلاحیت کمتر را جایگزین شما می کند. در این شرایط، شما می توانید ظرف یک ماه به دیوان عالی کشور مراجعه کرده و به دلیل وقوع تبعیض، حق خود را استیفا کنید.

مهم‌ترین اولویت جنابعالی در سمت سفیر سریلانکا در ایران کدام یک از حوزه‌های سیاسی، فرهنگی یا اقتصادی را شامل می شود؟ برای نیل به این هدف چه برنامه‌هایی در نظر دارید؟

از لحاظ حرفه ای من یک دیپلمات نیستم. من بر اساس ارزیابی عملکرد کاری ام به عنوان سفیر سریلانکا در پاکستان، توسط دولت به عنوان سفیر در ایران انتخاب شدم.

فکر می کنم دولت از من می خواهد که روابط دوجانبه بین دو کشور را تقویت کنم و توافقنامه های دو جانبه ای که در خلال سفر رئیس جمهور سابق ایران، مرحوم رئیسی، به سریلانکا به امضا رسید را به نحو احسن اجرا کنم. برخی از این توافقنامه ها مربوط به حوزه فرهنگ، روزنامه نگاری و تجارت هستند.

لازم به ذکر است سریلانکا در مجموع 250 میلیون دلار بدهی نفتی به ایران دارد و به دلیل تحریم ها نتوانسته است این بدهی را تسویه کند. البته اکنون این بدهی در قالب صادرات چای در حال تسویه است. قرارداد سوآپ نفت ایران با چای سریلانکا در اواخر سال 2021 به امضا رسید. تاکنون معادل 50 میلیون دلار چای سریلانکا ذیل این توافقنامه تهاتری به ایران صادر شده است.

این قرارداد بدین صورت است که سریلانکا می بایست به مدت 48 ماه و هر ماه به ارزش 5 میلیون دلار چای به ایران صادر کند. من می خواهم صادرات به ایران فراتر از صرفا چای باشد. سریلانکایی های بسیاری به من گفته اند که فرصت های تجاری زیادی در ایران وجود دارد. برای مثال آنها علاقه مند به واردات کود و اقلام دارویی از ایران هستند.

سریلانکا همچین مایل به افزایش صادرات به ایران با تولیدات داخلی خود مانند ادویه جات، پوشاک، بادام هندی، نارگیل خشک شده، سنگ های قیمتی، تایر و لوله لاستیکی اصلاح شده و غیره می باشد.

صادرات سریلانکا به ایران در سال 2023 در مقایسه با سال 2022 دچار کاهش 50 درصدی شده است. من همچنین خواهان ترویج دیپلماسی آموزشی بین دو کشور هستم. اطلاع دارم که دولت ایران بورسیه هایی را به دانشجویان سریلانکایی ارائه کرده است تا آنها بتوانند به ایران بیایند و در برخی از دانشگاه ها تحصیل کنند. این حرکت بسیار خوبی است.

وقتی به استانداردهای دانشگاه‌ های ایران نگاه کردم، متوجه شدم که این استانداردها بر اساس رتبه ‌بندی بین ‌المللی بسیار بالا است. برخی از بورسیه های تحصیلی پزشکی که به دانشجویان سریلانکایی ارائه شده است به دلیل ترس از عدم به رسمیت شناخته شدن این مدرک پزشکی توسط سریلانکا، بلا استفاده مانده است. زمانی که در پاکستان بودم، برنامه مشابهی برقرار بود و دانشجویان فارغ التحصیل شده از دانشگاه های پاکستان در آزمون های صلاحیتی که در سریلانکا برگزار شد، عملکرد بسیار خوبی داشتند.

من می خواهم چنین رابطه و محیطی را ترویج کنم که دانشجویان بتوانند بیایند و تحصیل کنند و نیز فرهنگ مردم ایران، سبک زندگی و مهمان نوازی بزرگوارانه آنها را بیاموزند. من تلاش خواهم کرد تا برداشت منفی درباره ایران که قطعا نادرست و بی اساس است را حذف کنم.

زمانی که به عنوان دیپلمات در پاکستان بودم نیز دیدم که یک نوع برداشت منفی مشابه در آنجا وجود دارد اما متوجه شدم که چنین برداشت هایی جعلی و بی پایه و اساس است. پاکستان کشوری زیبا با فرهنگی زیبا و مردمی بسیار مهربان و مهمان نواز است و سطح آموزش نیز در آن کشور نسبتا بالا است. این مسائل باید برای دنیا روشن شود.

آقای سفیر، ضمن تبریک به مناسبت انتخاب رئیس‌ جمهور جدید سریلانکا، انتخاب یک نئومارکسیست به عنوان رئیس‌ جمهور این کشور چه تأثیری می‌تواند بر روابط بین ایران و سریلانکا داشته باشد؟

میلیون ها سریلانکایی در انتخابات اخیر ریاست جمهوری با اعتماد به سیاست های اقتصادی و فرهنگ سیاسی متفاوت او به رئیس جمهور جدید رای دادند. او متعهد شده است که خود را وقف حراست و حمایت از دموکراسی، حکمرانی خوب و حاکمیت قانون کند.

رئیس جمهور جدید با پیشینه ایدئولوژیک جناح چپ هرگز تداوم سنت های پارلمانی دموکراتیک سریلانکا یا اقتصاد باز آن با بازار آزاد رقابتی را انکار نکرده است. تعداد پیام های تبریکی که او از جامعه بین المللی و رهبران جهانی دریافت کرده است نشان می دهد که انتخاب او مورد استقبال و تحسین گسترده قرار گرفته است.

او از سال 2000 عضو پارلمان بوده است. بنابراین، او چشم انداز سیاسی سریلانکا را می شناسد. ما کشور عدم تعهد هستیم و در سیاست های بین المللی طرف هیچ کسی را نمی گیریم. موقعیت‌ های ژئوپلیتیکی ممکن است گاهی بر سیاست عدم تعهد تاثیر بگذارد اما دولت به طور قطع منافع سریلانکا و مردمش را دنبال خواهد کرد.

اطمینان دارم که این دولت تصمیمات قاطعی برای ایجاد دوستی با کشورهای دیگر خواهد گرفت. موانع، چنانچه وجود داشته باشند، بر طرف خواهند شد و امیدوارم که دولت جدید فرهنگ سیاسی جدیدی معرفی کند که ما قبلا در کشور خود ندیده ایم. امیدوارم این فرهنگ سیاسی جدید مورد پذیرش گسترده جامعه جهانی قرار گیرد.

علیرغم نگرانی های ابراز شده از سوی غرب، سریلانکا همواره با ایران تعامل داشته است. بازدیدهای سطح بالای آقای محمود احمدی نژاد رئیس جمهور اسبق ایران در سال 2008 و سفر اخیر مرحوم ابراهیم رئیسی، نشانگر وجود پیوند مستحکمی است که دو کشور طی سالیان، از زمان برقراری روابط دیپلماتیک در سال 1961، برقرار کرده اند.

مطمئن هستم که رابطه بین دو کشور در آینده بسیار شکوفا تر خواهد شد. توافقنامه های همکاری امضا شده در چند وقت اخیر، همکاری های تجاری، اقتصادی، علمی، فرهنگی و نظامی را در سطح دوجانبه تقویت و شراکت اقتصادی و راهبردی ایران و سریلانکا را در سطح منطقه ای در سال های آینده تضمین خواهد کرد.

آیا مبارزه با فساد، آن‌گونه که رئیس جمهور جدید سریلانکا وعده داده است، به صورت قاطع و موثر پیگیری خواهد شد؟

فساد یکی از بزرگترین چالش هایی است که دنیای معاصر با آن مواجه است. فساد حکمرانی خوب را تضعیف می کند، به سیاست عمومی خدشه وارد می کند و به بخش عمومی و خصوصی و نیز فرآیند توسعه آسیب می رساند.

فساد در سریلانکا به عنوان یک معضل جدی در سطح ملی در نظر گرفته می شود که رشد اقتصادی و کیفیت زندگی برای اکثر سریلانکایی ها را کاهش داده است. دولت های پیشین اغلب متعهد به ریشه کن کردن فساد شدند اما این اتفاق به دلیل سال ها سوء مدیریت غیر ممکن بود.

رئیس جمهور جدید ما در سراسر دوران فعالیت سیاسی خود علیه فساد مبارزه کرده و به مردم سریلانکا حکمرانی خوب و اقدامات جدی ضد فساد را قول داده است. اطمینان دارم که او فرهنگ سیاسی جدید خود را فارغ از فساد و پارتی بازی به نحو احسن دنبال خواهد کرد.

برخی تحلیلگران بر این باورند که بی‌ توجهی مسئولان به طبقه کارگر، موجب تقویت گرایش به نئومارکسیسم در جامعه سریلانکا شده است. با توجه به این پیشینه، انتخاب رئیس جمهور جدید چه تأثیری بر وضعیت و مطالبات طبقه کارگر خواهد داشت؟ همچنین، آیا دولت جدید قصد دارد رویکرد تازه‌ای در قبال سرمایه ‌گذاری خارجی در کشور اتخاذ کند؟

در سال 2019، تحت رهبری رئیس جمهور جدید، اتحاد قدرت ملی خلق (NPP) به عنوان یک اتحاد سوسیالیستی در کنار چندین سازمان دیگر تشکیل شد. اتحاد قدرت ملی خلق یک رویکرد سوسیال دموکراتیک چپ میانه را با هدف جلب حمایت گسترده تر مردم اتخاذ کرد. علیرغم این تلاش ها، این اتحاد تنها موفق به کسب 3 درصد آرا در انتخابات ریاست جمهوری سال 2019 شد اما چشم انداز سیاسی در طول بحران های اقتصادی سال 2022 تغییر چشمگیری ایجاد کرد. بسیاری از سریلانکایی ها از دو حزب سنتی که بیش از هفت دهه کشور را اداره می کردند نا امید بودند و به عنوان جایگزینی معتبر به اتحاد قدرت ملی خلق روی آوردند.

حزب او معتقد است که رفاه را نه تنها با رشد اقتصادی بلکه باید با کیفیت کلی زندگی سنجید. او معتقد است که مردم به چیزی بیش از احتیاجات اولیه نیاز دارند؛ آنها به مسکن امن، غذا، مراقبت های بهداشتی، آموزش، دسترسی به تکنولوژی و فراغت نیاز دارند. دیدگاه بلند مدت رئیس جمهور، تبدیل سریلانکا به یک اقتصاد تولید محور است تا که طبقه کارگر در توسعه اقتصاد ملی مشارکت موثر و سودآور داشته باشد و سیاست های حمایتی دولت از فقرا و نیز سیاست های رفاهی بزرگتر آن محقق گردند.

در پاسخ به سوال دوم شما می توانم بگویم اگرچه که رئیس جمهور دیسانایاکه نسبت به بعضی از توصیه های سیاستی صندوق بین المللی پول منتقد است اما با توجه به وخامت بحران اقتصادی کشور، او نیاز به ماندن در برنامه صندوق بین المللی پول را در حال حاضر تصدیق کرده است. با این حال، او متعهد شده است که پیرامون جزئیات خاص به ویژه درباره اقدامات ریاضتی با صندوق بین المللی پول به منظور ایجاد برنامه ای “مردم پسندتر” مذاکره مجدد داشته باشد. او نمی خواهد ثبات اقتصادی کشور را با انحراف از توافقات مربوط به بازسازی بدهی و حقوق دارندگان اوراق به خطر بیندازد. راهبرد او مذاکره مجدد با وام دهندگان بین المللی برای بازسازی اقتصاد جزیره بدون ایجاد مشکلات شدید برای سریلانکایی های کم درآمد است.

به نظر شما چه عواملی موجب شده است که سریلانکا به یکی از برترین مقاصد گردشگری برای ایرانیان تبدیل شود؟

به نظر من سریلانکا بنا به دلایل مختلفی نظیر جاذبه های متنوع، زیبایی طبیعی و فرهنگ منحصر به فردش به عنوان یکی از بهترین جاذبه های گردشگری دنیا شناخته می شود. سریلانکا همچنین به داشتن مناظر طبیعی خیره کننده، سواحل بکر، حیات وحش متنوع و فراوانی سنگ های قیمتی معروف است. این کشور رنگارنگ پر از تاریخ، فرهنگ و منابع طبیعی غنی است. سریلانکا همچنین دارای میراث فرهنگی با شکوه است. به همین دلیل است که سریلانکا را اغلب “مروارید اقیانوس هند” می نامند. مهمتر از همه اینکه سریلانکا به قیمت های مقرون به صرفه و مردم صمیمی اش شهره است.

گردشگرانی که به سریلانکا سفر می کنند هرگز به یک بازدید اکتفا نمی کنند. آنها همیشه خانواده و دوستان خود را نیز می آورند و سریلانکا را تبلیغ می کنند زیرا سفر به سریلانکا در مقایسه با مقاصد دیگر مقرون به صرفه است. هزینه زندگی، اقامت و گشت و گذار در سریلانکا به طور کلی مقرون به صرفه و هماهنگ با بودجه شما است.

در سال گذشته، چه تعداد گردشگر ایرانی از سریلانکا بازدید کردند؟ آیا پروازهای چارتری بین ایران و سریلانکا برقرار است؟

مطمئن نیستم که دقیقا چه تعداد گردشگر ایرانی از سریلانکا بازدید کردند اما این اطمینان را دارم که حداقل پانصد الی ششصد ایرانی هر ماه به سریلانکا سفر می کنند.

سریلانکا ابتکار جدید خود را برای تقویت بخش گردشگری با ارائه ویزای توریستی 30 روزه رایگان به بازدیدکنندگان از بیش از 30 کشور جهان من جمله ایران اعلام کرده است. این اقدام بخشی از جامع ترین راهبرد سریلانکا در راستای احیا مجدد اقتصاد خود از طریق تشویق موج گردشگری است.

در خصوص پروازهای چارتری، اکنون ماهان ایر که یک شرکت هواپیمایی خصوصی ایرانی است مجوز سفر بین ایران و سریلانکا را دارد. انتظار می رود که با ورود خطوط هواپیمایی به سریلانکا، حضور گردشگران ایرانی افزایش یابد و همکاری های بخش هوانوردی بین دو کشور تقویت شود. در سال 2022، ایران در میان کشورهایی با بالاترین ورود گردشگر بین المللی به سریلانکا، در رتبه 27 قرار گرفت و هر ساله رشد قابل توجهی را از این منظر تجربه می کند.

آیا امکان خرید مستقیم نفت خام از ایران و نوسازی پالایشگاه‌های موجود در سریلانکا به منظور کاهش قیمت انرژی و کالاهای مصرفی در این کشور وجود دارد؟

همانطور که پیشتر گفتم، اولویت من ارتقا تجارت دوجانبه بین سریلانکا و ایران از طریق فعال کردن کمیسیون مشترک همکاری های اقتصادی است. اطمینان دارم که می توان راه های جدیدی را برای همکاری به ویژه در زمینه های اقتصادی مانند انرژی، تجارت و همکاری بین سازمان های بخش دولتی و خصوصی شناسایی کرد.

پالایشگاه نفتی ساپوگاسکاندا بزرگ ترین پالایشگاه نفتی سریلانکا است. این پالایشگاه در سال 1969 و با کمک ایران ساخته شد و برای کار با نفت ایران پیکربندی شده است. اکنون بیش از نیم قرن از عمر آن می گذرد و برای ارتقا و مدرن سازی زیرساخت های قدیمی پالایشگاه به منظور اطمینان از بهره وری عملیاتی، به سرمایه گذاری اساسی نیاز دارد.

قصد من این است که از دولت ایران به منظور انجام مطالعات و تحقیقات روی وضعیت فعلی پالایشگاه و تبدیل شدن ایران به یک شریک سرمایه گذاری راهبردی برای ارتقا امکانات زیرساختی پالایشگاه مذکور به جهت رفع چالش های عملیاتی موجود آن، کمک بگیرم. اگر بتوان بهره وری این پالایشگاه را به وضعیت حداکثری آن رساند، قیمت نفت در سریلانکا تا حد زیادی کاهش می یابد و در نتیجه دولت می تواند هزینه های زندگی مردم را کم کند. این مسئله کاملا به نفع کشور ما و تقویت روابط دوجانبه خواهد بود.

آیا در سریلانکا نگرانی‌هایی مبنی بر اعمال تحریم‌های احتمالی علیه کشور در صورت تداوم واردات نفت از ایران وجود دارد؟

ما به شدت تحت تاثیر تحریم های اعمال شده علیه ایران قرار گرفته ایم. ما نمی توانیم مستقیما از ایران نفت وارد کنیم. مشتاقانه امیدوارم که دولت جدید راهبرد جدیدی را برای واردات مستقیم نفت از ایران به جهت کمک به مردم کشور ایجاد کند. قیمت نفت در یک کشور نقش اساسی در تعیین قیمت کالاها دارد. اگر می توانستیم نفت را مستقیما از ایران وارد کنیم، این مزیت بزرگی برای شکل گیری اقتصادمان بود. ما یکی از بنیانگذاران جنبش عدم تعهد هستیم و نمی توانیم در مسائل ژئوپلیتیکی جانبداری کنیم. ما دوست همه هستیم و با هیچ کس دشمنی نداریم. این سیاست خارجی ما است.

آیا موافقت‌نامه همکاری‌های تهاتری میان دو کشور وجود دارد؟

 بله، سریلانکا می بایست بدهی نفتی 251 میلیون دلاری خود به ایران را پرداخت می کرد که تحریم علیه ایران اعمال شد. سریلانکا یکی از صادرکنندگان عمده چای به ایران است. به دلیل تحریم، سریلانکا در پرداخت بدهی اش با دشواری مواجه شد. به عنوان یک راه حل احتمالی در بحبوحه تحریم های آمریکا، ایران موافقت کرد که بدهی نفت خام ما را در قبال واردات چای از سریلانکا تسویه کند.

معامله چای به جای نفت در سال 2021 مورد موافقت واقع شد و سریلانکا این امکان را یافت که بدهی خود را با صادرات چای پرداخت کند. ذیل موافقتنامه تجارت تهاتری، تا کنون معادل 50 میلیون دلار چای به ایران صادر شده است. در ابتدای سال گذشته، ما شروع به پرداخت اقساط ماهانه 5 میلیون دلاری کردیم. این ابتکار به طور مستقیم از صنعت چای ما حمایت می کند.

چه عواملی توافقات دوجانبه ایران و سریلانکا را به امری مهم تبدیل کرده و فرهنگ در تقویت این روابط چه نقشی ایفا می‌کند؟

همانطور که مستحضرید، تعاملات دوجانبه نوعی قراردادهای اقتصادی مانند قراردادهای تجارت آزاد یا سرمایه گذاری مستقیم خارجی برای تقویت روابط بین کشورها هستند.

در جریان سفر جناب آقای دکتر ابراهیم رئیسی، رئیس جمهور فقید ایران به سریلانکا در ماه آپریل 2024، ایران و سریلانکا با هدف تقویت روابط دوجانبه بین دو کشور، پنج یادداشت تفاهم امضا کردند.

این تفاهم نامه ها زمینه های همکاری ذیل را پوشش می دهند:

• تفاهم نامه در زمینه مبارزه با قاچاق غیرقانونی مواد مخدر
• تفاهم نامه در زمینه سینما و تلویزیون
• تفاهم نامه در زمینه استانداردسازی، مترولوژی و آموزش
• تفاهم نامه در زمینه همکاری های فرهنگی، علمی و فنی
• تفاهم نامه در زمینه بهداشت، علوم پزشکی، دارو و تجهیزات پزشکی

از لحاظ تاریخی، دو کشور دارای همکاری های قوی در بخش های مختلف هستند و در تلاش های چند جانبه مشارکت می کنند.

شایان ذکر است که رهبران دو کشور در جریان گفتگوهای خود به موضوعات مهم مورد علاقه مشترک پرداختند و بر لزوم تقویت روابط اقتصادی و تجاری و در عین حال تقویت همکاری های سیاسی و فرهنگی تاکید کردند.

آخرین جلسه کمیسیون مشترک همکاری‌های اقتصادی دو کشور چه زمانی برگزار شده است و دستور کار آن چه بود؟ آیا زمان برگزاری کمیسیون مشترک بعدی مشخص شده است؟

لزوم تشکیل کمیسیون مشترک همکاری های اقتصادی بین سریلانکا و ایران در سال 1987 به امضا رسید. این کمیسیون با هدف تقویت هر چه بیشتر روابط تجاری، فرهنگی، آموزشی و اجتماعی بین دو کشور تشکیل شده است.

یازدهمین نشست کمیسیون مشترک در فوریه سال 2016 در کلمبو برگزار شد. جلسه پیگیری کمیسیون مشترک بعدی نیز در فوریه سال 2018 برگزار گردید و نشست بعدی کمیسیون مشترک همکاری اقتصادی می بایست در تهران برگزار شود.

کدام یک از مصوبات جلسه کمیسیون مشترک همکاری‌های اقتصادی دو کشور تاکنون به مرحله اجرا نرسیده است؟

سریلانکا و ایران بر سر تقویت روابط کنسولی و فعال نمودن کمیسیون مشترک همکاری های اقتصادی توافق کردند. تبادل، آزاد سازی و/یا انتقال زندانیان ایرانی و سریلانکایی یکی از تصمیمات کلیدی در سطح کنسولی بود. اجرای این توافق هنوز آغاز نشده است. به زودی اقداماتی برای اجرای این برنامه انجام خواهد شد.

حجم مبادلات اقتصادی بین دو کشور در سال گذشته چه میزان بوده است؟ چه چشم‌اندازی برای آینده روابط اقتصادی ایران و سریلانکا پیش‌ بینی می ‌کنید؟

به محض اینکه بنده به ایران آمدم، روی تبادلات تجاری دوجانبه بین دو کشور متمرکز شدم و دیدم که ارزش کل صادرات سریلانکا به ایران در سال 2023 برابر با 43 میلیون دلار بوده و مجموع واردات از ایران به سریلانکا در مدت زمان مشابه معادل 6.7 میلیون دلار بوده است. این در حالی است که در سال 2022، سریلانکا 86.1 میلیون دلار به ایران صادرات داشت. مهم ترین اقلام صادراتی شامل چای، نارگیل، فندق برزیلی، بادام هندی، و سایر الیاف گیاهی بود. در همان سال، ایران معادل 5.13 میلیون دلار به سریلانکا صادرات داشت. عمده ترین محصولات صادراتی از ایران به سریلانکا شامل ماهی خشک، ماهی دودی شور یا در آب نمک، ماهی منجمد فیله نشده، و بست های آهنی می شدند.

قصد دارم تا شرایط و محیطی مطلوب را برای توسعه روابط تجاری و اقتصادی متقابل به منظور ارتقا همکاری های اقتصادی بین دو کشور در جهت آزادسازی مباحث تجاری و برقراری دیالوگ اقتصادی بین منطقه آزاد جزیره کیش و منطقه آزاد چابهار از ایران با شهر بندری کلمبو که منطقه اقتصادی چند خدماتی است، ایجاد کنم.

دو کشور ایران و سریلانکا به منظور همکاری در زمینه های علمی و آموزشی از چه ظرفیت هایی برخوردار هستند؟

یکی از اولویت های من ارتقا همکاری های آموزشی بین سریلانکا و ایران است. متوجه شده ام که دولت ایران با ارائه بورسیه تحصیلی به دانشجویان سریلانکایی برای ادامه تحصیل در دانشگاه های برجسته ایرانی موافقت کرده است. اطمینان دارم که این یک حرکت بسیار خوب است.

همچنین دریافته ام که دانشمندان ایرانی در چندین زمینه تجربی از جمله داروشناسی و سم شناسی، شیمی، فیزیک، مهندسی کامپیوتر و غیره بسیار کارآمد و مجرب هستند. من قصد دارم راه های جدیدی برای همکاری در زمینه علم و فناوری بین دو کشور پیدا کنم.

چه پتانسیل‌هایی برای صادرات محصولات دارویی ایران به سریلانکا وجود دارد و چه مذاکراتی در این زمینه انجام شده است؟

من بعد از اینکه این مسئولیت را بر عهده گرفتم در دو نمایشگاه بین المللی شرکت کردم. یکی از این نمایشگاه ها مربوط به ماشین آلات و تجهیزات و دیگری در ارتباط با محصولات دارویی از نظر تولید، بازاریابی و توزیع بود.

به نظر من، ایران بازار بزرگ و پر سودی برای سریلانکا است که واردات محصولات دارویی از این کشور را در نظر داشته باشد. در سه دهه اخیر، بخش سلامت و بهداشت ایران به موفقیت های قابل توجهی نائل آمده است.

بازار دارویی ایران نشان می دهد که این بازار در دهه اخیر رشد چشمگیری داشته است. بازار دارویی ایران در صورت رفع تحریم های غذایی و دارویی ظرفیت خوبی برای گسترش دارد. برخی از تجار سریلانکایی در حوزه دارو از من خواسته اند تا تعاملات دوجانبه در زمینه محصولات پیشرفته دارویی را توسعه دهم.

در شرایط لغو تحریم ها بر روی اقلام دارویی، این مورد را بررسی خواهم کرد که آیا واردات محصولات دارویی را می توان در چارچوب موافقتنامه تهاتری موجود بین سریلانکا و ایران گنجاند یا خیر.

دیدگاه دولت سریلانکا درباره تحولات اخیر در منطقه خاورمیانه و جنگ میان حماس و اسرائیل چیست؟

آنچه که در خاورمیانه به ویژه میان اسرائیل و فلسطین اتفاق می افتد، مایه تاسف است. سریلانکا همواره از فلسطین حمایت کرده است. دولت های متوالی حتی سفارت اسرائیل در سریلانکا را بستند. آقای بیمال راتنایاکا، از اعضای تاثیر گذار دولت کنونی، رئیس انجمن دوستی سریلانکا – فلسطین است. رئیس جمهور اسبق ما آقای ماهیندا راجاپاکسا از حامیان سرسخت آرمان فلسطین بود که برای قدردانی از حمایت های او جاده ای در رام الله با نام “جاده ماهیندا راجاپاکسا” نامگذاری شد. سریلانکا همیشه در کنار مردم فلسطین و حقوق مشروع آنها ایستاده است.

آیا سریلانکا کشور مستقل فلسطین را به رسمیت شناخته است؟

ما در سال 1988 فلسطین را به عنوان یک کشور به رسمیت شناختیم. سریلانکا به طور مداوم از حقوق مسلم مردم فلسطین و حق آنها برای داشتن یک کشور مستقل بر اساس قطعنامه مربوطه سازمان ملل حمایت کرده است. سریلانکا در حال حاضر از راه حل دو کشوری برای حل مناقشه جاری میان اسرائیل و فلسطین حمایت می کند. سریلانکا تقریبا در تمامی قطعنامه های سازمان مللی در حمایت از فلسطین رای داده است.

آیا با روی کار آمدن رئیس ‌جمهور جدید سریلانکا، شاهد تقویت روابط این کشور با روسیه خواهیم بود؟

خیلی زود است که در این خصوص نظر بدهم اما به طور حتم سیاست دولت فعلی مردم محور است. پیروزی او نه تنها برای سیاست داخلی سریلانکا بلکه برای روابط بین المللی کشور نیز یک امر تاریخی است. برنامه رئیس جمهور جدید حل چالش های اقتصادی و مالی کشور به عنوان بالاترین اولویت است. نیاز به ریشه کنی فساد و پاسخگویی به معضلات مربوط به ریاضت اقتصادی و تجارت، کمپین او بود. قطعا او با صندوق بین المللی پول و سایر شرکا همکاری می کند تا روند ثبات اقتصاد سریلانکا ادامه دار باشد. سریلانکا از اعضای بنیانگذار جنبش عدم تعهد است و رئیس جمهور جدید ما بدون اینکه نسبت به هیچ کشوری کینه توزی داشته باشد، روابط صمیمانه ای با جامعه جهانی بر قرار خواهد کرد.

دیدگاه دولت سریلانکا در مورد ترور سید حسن نصرالله، دبیرکل حزب‌الله لبنان چیست؟

تا جایی که من می دانم، سریلانکا از هر تصمیمی که سازمان ملل متحد در چارچوب حقوق بین الملل می گیرد، حمایت می کند.

در پایان مصاحبه اگر مطلبی ناگفته مانده، لطفا بفرمایید.

علیرغم وجود نگرش منفی نسبت به ایران در عرصه بین المللی، باید اقدامات مثبتی برای نشان دادن وجهه خوب ایران به عنوان ملتی بزرگ با تاریخی غنی و فرهنگی جالب توجه، صورت پذیرد. ایران قدیمی ترین کشور متمدن در دنیا است. ایرانی ها به صمیمیت و مهمان نوازی­شان شهرت دارند. همچنین ایران یکی از بهترین مقاصد گردشگری است.

من تحت تاثیر ایرانی هایی که در این مدت کوتاه با آنها آشنا شدم، قرار گرفته ام. بسیاری از آنها افرادی تحصیل کرده و با درک و شعور بالا هستند. با وجود تحریم ها، شاهد پیشرفت عظیمی در کشور شما هستم. فکر نمی کنم تحریم اراده مردم را سرکوب یا سست کرده باشد.

من واقعا خوشحالم از اینکه یک دیپلمات در ایران هستم.