جمهوری کنیا در منطقه شرق آفریقا واقع شده است. برآوردهای سازمان ملل متحد نشان می‌دهد که جمعیت این کشور حدود 54 میلیون نفر است. پایتخت آن نایروبی است که در جنوب مرکزی کشور قرار دارد. این کشور با سودان جنوبی از شمال غرب، اتیوپی از شمال، سومالی از شرق، اوگاندا از غرب، تانزانیا از جنوب و اقیانوس هند در جنوب شرقی هم‌مرز است. کنیا دارای بزرگترین و پیشرفته‌ترین اقتصاد در شرق و مرکز آفریقا است. این کشور به دلیل موقعیت استراتژیک خود به عنوان دروازه‌ای به شرق و مرکز آفریقا با ارتباطات عالی منطقه‌ای و بین‌المللی شناخته می‌شود. همچنین، با توجه به موقعیت استراتژیک خود که با اقیانوس هند همسایه است، به عنوان پایگاه استراتژیک تولید و توزیع برای آفریقا، اروپا، خاورمیانه، آسیای جنوبی و سایر جزایر اقیانوس هند در نظر گرفته می‌شود. در آخرین روز مأموریت سفیر کنیا در ایران، فرصتی فراهم شد تا به منظور بررسی چالش ها و فرصت ها در روابط سیاسی و اقتصادی دو کشور گفتگویی با ایشان داشته باشیم که در ادامه مشروح این گفتگو را می‌خوانید.

گفتگوی اختصاصی آوا دیپلماتیک با آقای جاشوا گاتیمو آگوتا، سفیر جمهوری کنیا در ایران

 حضرتعالی قبل از حضور در تهران، چه سمتی داشتید و در کدام کشورها مشغول به فعالیت بودید؟

اجازه دهید با گفتن این نکته شروع کنم که من در سال 1984 وارد کار دولتی شدم. در سال 1991 به سودان اعزام شدم و 6 سال در آنجا بودم. سپس به وزارتخانه برگشتم.

در وزارتخانه بیشتر بر مسئله منازعات و راه حل های آن در منطقه به ویژه کشورهای سودان، سودان جنوبی، سومالی، اتیوپی و آن دست کشورها متمرکز بودم. آنها هنوز هم درگیری هایی دارند. بنابراین من تا زمانی که در سطح سفیر به عنوان مدیر صلح و امنیت در وزارتخانه ارتقا یافتم، بیشتر دوران کارم معطوف به مسئله منازعات و راه حل های آن بود.

سپس در سال 2020 به عنوان سفیر در ایران منصوب شدم. در حقیقت، زمانی که من به اینجا آمدم، مشکلی بین ایران و کنیا وجود داشت.

این مشکل مربوط به سال 2012 می شد که کنیا دو ایرانی را دستگیر کرده بود. آنها به اتهام فعالیت های تروریستی به زندان افتاده بودند. آن زمان روابط ما خوب نبود. وقتی که من به ایران آمدم، بر حل این مسئله تمرکز کردم. تقریبا هر ماه کسی را به وزارت خارجه می فرستادم تا موضوع آن دو زندانی را یادآوری کند.

وضعیت ادامه دار این دو زندانی بر روابط ما اثر گذاشته بود و این روابط خیلی خوب نبود. در مدت زمان تقریبا دو سال من خیلی تلاش کردم و خوشبختانه در سال 2022 آن ایرانی ها آزاد شدند.

در ادامه شاهد سفر مرحوم رئیسی، رئیس جمهور سابق ایران به کنیا بودیم. الان روابطمان خوب است.

مرحوم ابراهیم رئیسی رئیس جمهور سابق ایران در ماه جولای 2023 طی سفر به نایروبی در دیدار با آقای ویلیام سامویی روتو رئیس جمهور کنیا بر توسعه روابط همه جانبه بین دو کشور تاکید کرد. در این دیدار درباره توسعه روابط اقتصادی بین دو کشور چه توافق های انجام شده است؟

در دوران مرحوم آقای رئیسی تلاش های زیادی برای گسترش روابط دو کشور انجام شد و در سفر ایشان به کنیا، پنج سند در حوزه های دام پزشکی، ارتباطات، فرهنگ، شیلات و فنی حرفه ‌ای به امضا رسید. این توافقنامه ها عمدتا مربوط به روابط اقتصادی هستند.

در سفر مرحوم رئیسی رئیس جمهور سابق ایران به کنیا درباره کشت فراسرزمینی ایران در کنیا هم توافق شده است. آیا درباره وسعت مزارع و تنوع محصولات جهت کشت نیز توافق هایی انجام گرفته است؟

ما منتظر درخواست ایران هستیم و هنوز درخواستی را دریافت نکرده ایم. ما زمین کافی برای کشاورزی در اختیار داریم.

هم اکنون دولت فعلی کنیا به رهبری رئیس جمهور در بحث امنیت غذایی بسیار مشتاق هستند. بنابراین هر آن کس که بتواند بیاید و در کشاورزی سرمایه گذاری کند، خوش آمده است.

ما منتظر درخواست از سوی دولت ایران هستیم. زمانی که چنین درخواستی برسد، آن بررسی خواهد شد چون ما زمین کافی داریم و کنیا خواهان همکاری با ایران است. ایران در حوزه کشاورزی و تکنولوژی پیشرفته است.

مناطقی در کنیا وجود دارد که در آن باران نمی بارد. وقتی که باران ببارد، سیل به راه می افتد. در آخرین مورد حدود 300 نفر به خاطر سیل جان خود را از دست دادند و به همین دلیل امنیت غذایی ما در خطر است. بنابراین ما استقبال می کنیم که حتی 50 هزار هکتار زمین در اختیار ایرانی ها قرار دهیم. ما زمین کافی برای کشت داریم. آنها همچنین می توانند به ما کمک کنند و مقداری از خوراک کشت شده در کنیا را برای ما بگذارند و بقیه را به ایران ببرند.

بگذارید چیزی درباره کشاورزی به شما بگویم. من وقتی برای خرید موز به بازار ایران می روم، می بینم که موز از اکوادور به کشورتان می آید. این در حالی است که ما موز در کنیا تولید می کنیم که خیلی هم شیرین است. ایرانی ها به جای خرید موز از اکوادور، می توانند به کنیا بیایند و موز بخرند یا زمین بگیرند تا موز یا چیزهای دیگری نظیر آووکادو کشت کنند. شما در ایران آووکادو کنیایی می بینید، اما فکر می کنم از طریق ترکیه به ایران آورده می شود. این در حالی است که ایرانی ها می توانند آووکادو را به طور مستقیم از کنیا وارد کنند.

حق با شما است. با این روش هزینه تمام‌شده کالای وارداتی به ایران کاهش پیدا می کند.

بله، دو بندر مومباسا و بندرعباس خیلی بهم نزدیک هستند این در حالی است که کشورهای آمریکای لاتین به مراتب از ایران دورتر هستند.

آیا خطوط کشتیرانی بین دو کشور وجود دارد؟

یک خط کشتیرانی بین بندرعباس و مومباسا برقرار است منتها مشکلی وجود دارد که من پیش تر به وزارتخانه و همچنین فروم اقتصادی توضیح داده ام. مشکل این است که وقتی کالا از ایران به کنیا می آید، چیزی برای حمل در مسیر برگشت از کنیا به ایران وجود ندارد. به همین دلیل پیشنهاد می کنم که ایرانی‌ها پایگاهی در کنیا تأسیس کنند تا وقتی کشتی ها به کنیا می آیند موقع برگشت به ایران بتوانند محصولاتی مانند چای، قهوه، موز، آووکادو، انبه، نارگیل و موارد مشابه را حمل کنند.

بعد از سفر مرحوم ابراهیم رئیسی به کنیا، وزیر خارجه اسرائیل تحت عنوان جلوگیری از نفوذ ایران در کنیا به نایروبی سفر کرد. تحلیل شما از اقدام اسرائیل برای ممانعت از گسترش روابط ایران و کنیا چیست؟

کنیا یک کشور مستقل است. ما نیاز به کسی نداریم که در انتخاب دوستانمان به ما توصیه کند. به نظر من و همانطور هم که شما می دانید، هر زمان که ایران حرکتی می کند، اسرائیل تلاش می کند تا آن را لوس کند چون آنها نمی خواهند که ما بدانیم ایران چقدر پیشرفته است. پیامی که آنها مخابره می کنند، مثلا در رسانه های غربی، این است که ایران کشور خیلی بدی است، مردم دارند می میرند، آدم ها در حال جنگ و دعوا هستند، اما همه اینها دروغ است. سه سال است که من اینجا هستم و همواره به کنیایی ها می گویم که ایران چطور است.

به تازگی معاون وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات ایران به نایروبی سفر کرده و با وزیر فناوری و اطلاعات ما دیدار کرده است. بنابراین ما به هیچ کس نیاز نداریم که چیزی را به ما دیکته کند. ما یک کشور آزاد هستیم و روابط ما با ایران سابقه‌ای دیرینه دارد. دلیل آن را به شما می گویم.

اگر شما به شهر بندری ما یعنی بندر مومباسا بیایید، در امتداد ساحل از موگادیشو تا سومالی تا دارالسلام و تانزانیا شما افرادی را با ریشه ایرانی پیدا می کنید که آنجا زندگی می کنند. بنابراین ما از گذشته با یکدیگر ارتباطات فرهنگی داشته ایم. حتی در مومباسا، خیابانی به نام خیابان بلوچ و موزه بلوچ‌ها وجود دارد.

بلوچ ها چه زمانی به کنیا رفته اند؟

مهاجرت بلوچ ها به شرق آفریقا از قرن هفدهم شروع شد. در آن دوران عمانی‌ها به شرق آفریقا رفت و آمد زیادی داشتند و بلوچ هایی که در عمان تجارت می کردند نیز به سواحل آفریقا، مومباسا، زنگبار و دارالسلام و غیره سفر می کردند. البته به غیر از بلوچ ها، شیرازی‌ها هم با هدف تجارت به شرق آفریقا رفت و آمد داشتند.

در کنیا شهری به نام کواله وجود دارد و در کواله، ما روستایی به نام شیراز داریم.

در گذشته کنسولگری کنیا در شیراز فعال بود. آیا این کنسولگری فعالیت های خود را از سر خواهد گرفت؟

بله درست است. امیدواریم روزی این بازگشایی محقق شود. بگذارید چیزی به شما بگویم. در کنیا، مرکز خریدی به نام ویلج مارکت (Village Market) وجود دارد که صاحبان آن دو برادر ایرانی هستند و بهترین مرکز خرید در کنیا محسوب می ‌شود.

با توجه به اینکه کنیا عضو شورای حکام آژانس بین المللی انرژی اتمی است، شما فرآیند بررسی پرونده هسته ای ایران در این شورا را چطور ارزیابی می کنید؟

از نظر من همه کشورها یکسان هستند و باید به طور یکسان با آنها رفتار شود. این نظر ساده من بود. پس، کشورهایی مثل فلسطین باید آزادی خود را داشته باشند. اطلاع دارید که ما تحت استعمار بریتانیا بودیم. از طریق خیزش مائو مائو برای آزادی خود جنگیدیم. آزادی به ما داده نشد. بنابراین ما معنای آزادی را می دانیم. برای همین است که کنیا، برای مثال در آفریقا، آزاد ترین کشور است.

اجازه دهید نکته ای به شما بگویم. اگر کنیا این توانایی را داشت که انرژی هسته ای را توسعه دهد، این کار را انجام می داد چون ما به انرژی سبز یا انرژی هسته ای نیاز داریم. ما مایل هستیم که انرژی سبز تولید کنیم اما امکان آن را نداریم.

آیا کنیا دارای معادن اورانیوم است؟

نه، نداریم. الان که مستقل هستیم می دانیم که چه داریم و به چه میزان داریم.

آیا هم اکنون موافقت‌نامه همکاری‌های تهاتری میان هر دو کشور وجود دارد؟

اصل کار دولت، فراهم نمودن زمینه‌های لازم برای تجارت است. من از علاقه کنیایی ها برای تجارت با ایرانی ها مطلع هستم. برای مثال تجار ایرانی به کنیا قیر صادر می کنند و به ازای آن چای و قهوه می آورند. این امر، موضوعی بین تجار دو کشور محسوب می ‌شود.

وضعیت کنونی مراودات بانکی بین دو کشور چگونه است؟

ما هنوز مراودات بانکی نداریم. کمیسیون مشترک همکاری بزودی برگزار می شود و این موضوع مورد بحث قرار می گیرد. حتی با عدم وجود چنین همکاری هایی، کنیایی ها و ایرانی ها در حال انجام تجارت هستند. به عنوان نمونه گوشت تازه به طور هفتگی از کنیا به ایران می آید و می توانید آن را در قصابی ها ببینید.

با توجه به اینکه مراودات بانکی بین دو کشور وجود ندارد، تجار ایرانی چگونه پول را انتقال می دهند؟

چیزی که من راجع به ایرانی ها فهمیده ام این است که آنها در همه جای دنیا حضور دارند. بنابراین پول از طریق کانال‌های مختلف، همچون دوبی به کنیا می آید. من با تجار کنیایی هایی که گوشت مورد نیاز ایران را تامین می‌کنند در ارتباط هستم. آنها هیچوقت گلایه و شکایتی ندارند و پولشان را سر وقت در نایروبی دریافت می کنند. این همان چیزی است که در تجارت اهمیت دارد.

آخرین جلسه کمیسیون مشترک همکاری‌های اقتصادی دو کشور چه زمانی برگزار شده است و دستور کار آن چه بود؟ آیا زمان برگزاری کمیسیون مشترک بعدی مشخص شده است؟

آخرین جلسه کمیسیون مشترک همکاری‌های اقتصادی دو کشور در سال 2014 برگزار شد. همانطور که به شما گفتم در بعضی مواقع روابط دو کشور خیلی خوب نبود.

از سال 2014 قرار بود که کمیسیون بعدی در سال 2022 برگزار شود اما بنا به درخواست ایران برگزاری آن به تعویق افتاد. قرار است در آینده نزدیک این کمیسیون در نایروبی برگزار شود. ما منتظر تائیدیه آن هستیم. نایروبی هنوز آن را تایید نکرده است اما درباره کلیت برگزاری کمیسیون توافق حاصل شده است.

حجم تجارت خارجی کنیا در سال 2023 چقدر بود؟ آماری از حجم صادرات و واردات بین دو کشور در سال گذشته‌ میلادی در اختیار دارید؟

آمار دقیق حجم تجارت خارجی مان را ندارم اما سطح تجارتمان با ایران کم است و باید بیشتر شود. به هر حال تراز تجاری حتی در وضعیت فعلی نیز به نفع ایران است. فکر می کنم حجم تجارت بین دو کشور حدود 60 میلیون دلار آمریکا باشد.

البته لازم به ذکر است که حجم صادرات چای به ایران مانند گذشته بالا نیست. امیدوارم که در دیدار مقامات کنیایی با همتایان ایرانی خود، آنها را به افزایش خرید چای از کشورمان ترغیب کنند.

دلیل کاهش واردات چای از کنیا احتمالاً به این خاطر است که سریلانکا صادرات چای به ایران را به منظور جبران بدهی نفتی خود آغاز کرده است.

من یک فنجان چای کنیا و یک فنجان چای سریلانکا به شما می دهم. شما چای کنیا را بیشتر دوست خواهید داشت. دلیلش این است که کنیا در مناطق استوایی قرار دارد و آفتاب بیشتری دریافت می کند. چای کنیا و چایی که مثلا در لاهیجان در ایران کشت می شود، طعم متفاوتی دارند.

کنیا به جز چای، چه اقلام دیگری به ایران صادر می‌کند؟

می توانم بگویم قهوه. آووکادو هم دیده ام اما فکر کنم از طریق ترکیه به ایران می آید. من ایرانی ها را تشویق می کنم که به کنیا بیایند. به آنها نشان خواهیم داد که از کجا آووکادو بگیرند. همینطور کنیا دومین تولید کننده ماکادمیا در دنیا است این در حالی است فکر می کنم که ایران ماکادمیا را از طریق تایلند وارد می کند.

جهت تسهیل صدور روادید برای گردشگران چه تمهیداتی توسط مقامات دو کشور در نظر گرفته شده است؟ چه تعداد گردشگر ایرانی سال گذشته از کنیا بازدید کردند؟

تعداد گردشگران ایرانی که به کنیا سفر می‌کنند زیاد نیست، اما انتظار داریم که این تعداد افزایش پیدا کند. کار تشویقی که انجام دادم این بود که در سال 2021 تلاش کردم تا هواپیمایی ماهان مجوز پرواز مستقیم به کنیا را به دست بیاورد و ما این مجوز را به آنها دادیم. هواپیمایی ماهان اعلام کرد که پروازها را از نوروز شروع می کنند اما این اتفاق نیفتاد و سال بعد از آن هم انجام نشد. هدف از اعطای این مجوز توسط کنیا، تشویق مردم ایران به بازدید از این کشور بود.

من در این باره با وزارتخانه صحبت کردم که اگر آنها نمی توانند این پرواز را راه اندازی کنند، این مجوز به هواپیمایی دیگری اعطا شود چون خطوط هواپیمایی خصوصی زیادی در ایران وجود دارد.

آیا این امکان برای شهروندان ایرانی وجود دارد که به طور آنلاین درخواست ویزا بدهند؟

سیستمی که در حال حاضر از آن استفاده می ‌کنیم، مجوز سفر الکترونیکی نام دارد. شما به طور آنلاین سی دلار پرداخت می کنید و مجوز سفر با عکس خود را دریافت می کنید. برای جلوگیری از تاخیر، این تائیدیه به صورت آنلاین در نایروبی انجام می شود. در صورت بروز هرگونه تاخیر، وابسته مهاجرتی ما در اینجا پرونده را تایید خواهد کرد. بنابراین حداکثر زمان پروسه در صورت بروز تاخیر بیشتر از سه روز نخواهد بود.

تمام فرآیند صدور ویزا کنیا در سراسر دنیا آنلاین است. به همین دلیل هر کجا که باشید، نیاز ندارید که به سفارت کنیا مراجعه کنید.

کنیا دارای 47 استان است که هر یک از این استان‌ها دارای شهرک صنعتی است و در کنار این شهرک‌ها، مناطق آزاد تجاری صنعتی فعال‌ هستند. هم اکنون شرکت های ایرانی در چه تعداد از مناطق آزاد تجاری مشغول به فعالیت هستند؟

اطلاعات دقیقی در این خصوص ندارم اما ایرانی ها را تشویق می کنم که از این مناطق آزاد استفاده کنند.

آیا درباره امکان صادرات ماشین آلات حوزه کشاورزی، محصولات ساختمانی، پتروشیمی، نفت و گاز از ایران به کنیا مذاکراتی بین شرکت های دولتی و خصوصی دو کشور انجام گرفته است؟

درباره مواردی که گفتید مذاکرات در سطح دولت با دولت در جریان نیست اما فعالان اقتصادی خودشان می دانند چطور این کار را انجام دهند. در بحث پتروشیمی، ایرانی هایی را در نایروبی حضور دارند که در زمینه قیر و روان کننده فعالیت می‌ کنند.

در واقع به گمانم مالک بزرگترین شرکت قیر در مومباسا یک ایرانی تبار است. همینطور منطقه آزاد تجاری در مومباسا وجود دارد که توسط دولت توسعه یافته است. در شهر لامو هم بندر جدیدی احداث شده است و من به ایرانی ها توصیه می کنم که از ظرفیت های ایجاد شده در کنیا بهره ببرند.

کنیا می تواند دروازه ورودی ایران برای همکاری با کشورهای شرق آفریقا باشد. این سوال مطرح می شود که مهم ترین شرکای سیاسی و تجاری کنیا در آفریقا کدام کشورها هستند؟

در وهله اول ما با کشورهای شرق آفریقا که به جز کنیا کشورهای تانزانیا، اوگاندا، سودان جنوبی، سومالی، رواندا، بروندی و کنگو را شامل می شوند تجارت داریم. همچنین اتیوپی درخواست عضویت در این جامعه آفریقایی را داده است. همچنین ما کومسا یا همان بازار مشترک کشورهای شرق و جنوب آفریقا را داریم. این جامعه کشورهایی نظیر زیمبابوه و زامبیا از جنوب تا مصر در شمال قاره آفریقا را در بر می گیرد. به همین دلیل اگر شما کارخانه ای در کنیا دایر کنید، می توانید محصولات خود را تقریبا در نصف قاره آفریقا بفروشید.

آیا کنیا می تواند دروازه ای برای ورود ایران به بازار آفریقا باشد؟

کنیا از قبل هاب بوده است و این ایران است که برای استفاده از ظرفیت کنیا دیر کرده است. ایران باید از فرصت روابط خوب با کنیا استفاده کند و هاب خود در آنجا را دایر کند. در واقع زمانی که تجار ایرانی به آنجا بروند، می توانند بازار را در اختیار داشته باشند به همین دلیل به ایرانی ها گفته ام که باید از منطقه امن خود خارج شوند و برای استفاده از فرصت های جدید به کنیا بیایند.

دو کشور ایران و کنیا به منظور همکاری در زمینه های ورزشی، پزشکی و علمی از چه ظرفیت هایی برخوردار هستند؟

در زمینه ورزش، مربیان کنیایی هایی هستند که می توانند برای آموزش ورزشکاران ایرانی ها به ایران بیایند. من به اهالی ورزش توصیه کرده ام که همکاری بیشتری با کنیایی ها داشته باشید و قراردادهایی را در این زمینه امضا کنید. تبادل مربیان و ورزشکاران بین دو کشور می‌تواند به نفع هر دو طرف باشد. ورزشکاران ایرانی می توانند برای تمرین به کنیا بروند و گاهی اوقات ورزشکاران کنیایی برای تمرین به ایران می آیند. در ادامه باید به این نکته اشاره کنم که کنیایی ها دوندگان بزرگی هستند. من مشتاقانه منتظر دیدن چنین همکاری‌هایی بین دو کشور هستم.

موضوع دیگر، فوتبال است. تیم‌های ملی فوتبال دو کشور گاهی با یکدیگر بازی می کنند. در سال 2023 تیم ملی ما در مقابل تیم ملی ایران بازی دوستانه ای در تهران داشت. ما از همکاری های بیشتر در این زمینه استقبال می کنیم.

در بحث تکنولوژی، ایران دارای مرکزی به نام خانه نوآوری و فناوری ایران (iHiT) در کنیا می باشد. این تنها مرکز در آفریقا است. بنابراین شما می توانید به اهمیت روابط بین دو کشور پی ببرید. کنیایی ها حقیقتا از آن مرکز بهره می برند.

این اواخر رئیس جمهور ما 11 شرکت دارویی ایرانی را تایید کرد تا محصولات خود را در کنیا بفروشند. این موافقت دستاوردی بزرگ است و ما می توانیم در زمینه محصولات دارویی همکاری داشته باشیم.

تا چه میزان عدم شناخت ایرانیان از کنیا، مانع درک صحیح جایگاه این کشور در عرصه بین‌الملل شده است؟

همانطور که قبلا گفتم ایران باید منطقه امن خود را ترک کند و دامنه ارتباط خود را گسترش دهد. چه تعداد ایرانی از آفریقا بازدید می کنند؟! فکر کنم تا همین امروز شما از ساختار و زندگی ایرانی ها در کنیا اطلاعی نداشتید. پس، آن تصور ممکن است نادرست باشد.

کنیا توانسته آزادی خود را به دست بیاورد و برای همین است که ما مترقی ترین قانون اساسی را در آفریقا داریم. در کنیا، ما آزادی بیان داریم. یک کنیایی می تواند در مقابل یک مقام بلند پایه بایستد و او را نقد کند و هیچ کس او را دستگیر نخواهد کرد چون او در بیان عقایدش آزاد است.

همینطور کنیا میزبان یکی از سه دبیرخانه سازمان ملل متحد است. شما در کنیا می توانید از همه ملیت ها فردی را مشاهده کنید. مردم برای گردشگری، برای کار در سازمان ملل و برای اهداف دیگر به کنیا سفر می کنند. این وضعیت حاصل آن آزادی است که به آن اشاره کردم. به همین دلیل اگر شما در خیابان های نایروبی قدم بزنید، هیچکس از شما نمی پرسد که اهل کجا هستید.

حیات وحش کنیا چه نقشی در صنعت گردشگری کشور ایفا می کند؟

پایتخت ما نایروبی تنها پایتخت دارای پارک ملی در دنیا است. در فاصله 20 دقیقه ای از هتل، شما در پارک ملی خواهید بود. حیوانات را نه در باغ وحش که در زیستگاهشان مشاهده می کنید. هیچ پایتخت دیگری در دنیا شبیه به آن نیست.

می خواهم آخرین حرف هایم را بیان کنم. ما در کنیا می گوییم ” Hakuna Matata” یعنی همگی خوش آمدید، هیچ مشکلی نیست. این اصطلاحی به زبان سواحیلی است. ما در کنیا دو زبان رسمی داریم؛ انگلیسی و سواحیلی. زبان سواحیلی از زبان های فارسی، پرتغالی، عربی و گویش های محلی کنیایی تشکیل شده است. بعضی از لغات زبان فارسی و زبان سواحیلی مشترک هستند و مشابهت های خیلی زیادی وجود دارند.

در پایان مصاحبه اگر مطلبی ناگفته مانده، لطفا بفرمایید.

با تشکر از شما. در پایان این مصاحبه، لازم می‌دانم به این نکته اشاره کنم که ما هیچ مشکلی با ایران نداریم. روابط دو کشور در حال حاضر در وضعیت مطلوبی قرار دارد و زمینه‌های مناسبی برای ارتقای همکاری‌های اقتصادی و دوجانبه فراهم است.

 

  • facebook
  • googleplus
  • twitter
  • linkedin
  • linkedin
  • linkedin