آیین بینالمللی «چله مهر» به مناسبت گرامیداشت شب یلدا، با حضور سفرا و مقامات عالیرتبه، چهرههای برجسته علمی، ادبی و هنری، در در سالن همایشهای بینالمللی مؤسسه فرهنگی اکو برگزار شد.
به گزارش آوا دیپلماتیک، در ابتدای این مراسم آقای محمد حسن، رییس مؤسسه فرهنگی اکو، این آیین باستانی را فراتر از یک رویداد تقویمی توصیف کرد و آن را نماد پیوند تمدنها، غلبه نور بر تاریکی و تجلی امید و گفتوگو در پهنه گیتی دانست.
وی تصریح کرد که یلدا لحظهای است که تمدن آن را معنا کرده و آگاهی بشری در طول قرنها به آن جان بخشیده است تا یادآور شود که هیچ تاریکی، هرچند طولانی، ابدی نیست.
رییس مؤسسه فرهنگی اکو در تشریح ابعاد بینالمللی این آیین گفت: یلدا جایگاهی محوری در سنت فرهنگی ایران دارد، اما تنها به یک فرهنگ تعلق ندارد؛ بلکه بخشی از میراث وسیعتر بشری است که بر پایه رابطه مشترک انسان با طبیعت، زمان و امید شکل گرفته است.
وی با اشاره به مشابهتهای تاریخی این جشن در سایر تمدنها افزود: در آناتولی باستان و اروپا، این روز را با نام “یول” (Yule) به عنوان زایش دوباره خورشید جشن میگرفتند. در جهان رومی با نام “ساتورنالیا” و در میان سلتها به عنوان “آلبان آرتان” یا نماد نو شدن نور تجلی یافته است. همچنین در آسیای مرکزی، جوامع باستانی تُرک زبان آیین “ناردوگان” را برای استقبال از بازگشت خورشید برپا میکردند.
وی در ادامه به بررسی ریشههای این آیین در شرق و جنوب آسیا پرداخت و توضیح داد که چرخش فصلی خورشید در چین با نام “دونگژی”، در کره “دونگجی” و در ژاپن با نام “توجی” گرامی داشته میشود که همگی پیامآور بازگشت تعادل و انرژی مثبت هستند.
رییس مؤسسه فرهنگی اکو خاطرنشان کرد: در جنوب آسیا و پاکستان نیز آیینهایی نظیر “ماکارا سانکرانتی” و “روز نور” برگزار میشود. اگرچه نامها متفاوتاند، اما معنا یکی است؛ در همه جا چراغها افروخته، خانوادهها گرد هم جمع شده و جوامع به عنوان مشارکت کنندگانی فعال در امر “امید”، بیدار میمانند.
وی تاکید کرد که مردمان منطقه اکو از فلات ایران تا درههای هیمالیا، با یک «خاطره خورشیدی مشترک» به هم پیوستهاند که برآمده از پایداری و ایمان به بازگشت روشنایی است.
رییس مؤسسه فرهنگی اکو، مأموریت این نهاد را با استعارهای از نور توصیف کرد و گفت: فرهنگ مانند نور، آرام و مستمر پیشروی میکند؛ حافظه را روشن میسازد و آنچه را که زمان و فاصله از هم جدا کرده، دوباره پیوند میدهد. در روزگاری که با تردید و تفرقه شناخته میشود، فرهنگ به ما یادآوری میکند که “گفتگو” کهنتر از “ستیز” و “معنای مشترک” عمیقتر از “تفاوتها” است.
وی همچنین با تاکید بر اهمیت حفظ میراث زنده افزود: میراث ما تنها در بناها نیست، بلکه در “عملِ زنده” جاری است؛ در شعری که بلند خوانده میشود و در فعلِ ساده اما عمیقِ “با هم ماندن تا سپیده دم”.
آقای محمد حسن، در بخش پایانی سخنان خود ابراز امیدواری کرد که آیین یلدا موجب تقویت تعهد جهانی به صبر، خرد و وحدت شود.
وی در این باره خاطرنشان کرد: همانگونه که نور بدون هیچ ستیزی به جهان باز میگردد، درک متقابل نیز میتواند به بشریت بازگردد؛ اگر از آن پاسداری کنیم و آن را به آیندگان بسپاریم.
رییس مؤسسه فرهنگی اکو با تبریک این شب به تمامی مردمان منطقه، اظهار داشت که آرزومند است پیوند فرهنگها مستحکمتر شده و نور این شب، راهنمای بشریت به سوی آیندهای انسانیتر و هماهنگتر باشد.
در بخش دیگری از این مراسم، پیام ویدئویی دکتر سیدرضا صالحیامیری، وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی پخش شد.
وی در این پیام، یلدا را فراتر از یک آیین ملی، گفتمانی برای همبستگی و «تمرین دیپلماسی فرهنگی» توصیف کرد.
دکتر صالحیامیری با تأکید بر ضرورت تقویت هویت مشترک میان کشورهای عضو اکو و حوزه نوروز، تصریح کرد که یلدا با نمادهایی همچون گفتگو، صلح و وحدت، بستری ارزشمند برای عبور از تنشهای سیاسی و دستیابی به وفاق منطقهای است.
در ادامه این برنامه، دکتر رائد فریدزاده، رئیس سازمان سینمایی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی که بهعنوان مهمان ویژه در این محفل حضور داشت، در سخنانی به نقش کلیدی هنر در حفاظت از ریشههای هویتی اشاره کرد.
دکتر سید عباس سجادی، مدیرکل دیپلماسی عمومی وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی با اجرای بخش شعرخوانی و تفأل به دیوان حافظ، گرمای ادبی ویژهای به این محفل بخشید؛ همچنین این رویداد با روایتهای شنیدنی استاد اردشیر رستمی پیرامون جایگاه یلدا در فرهنگ عامه ادامه یافت.
در این مراسم ضمن قدردانی از خانمها فاطمه رهبر و مرضیه صادقی برای طراحی سفره یلدا و نمایشگاه هنری، از کتاب «هزار مروارید (هزار ضربالمثل از کشورهای عضو اکو)» رونمایی شد.
آقای شاه منصور شاه میرزا، کارشناس تاجیکستان، طی سخنانی، انتشار این کتاب را گامی ارزشمند در مسیر صیانت از میراث مشترک و تقویت همدلی میان ملتهای منطقه برشمرد.
این مراسم که با اجرای خانم دکتر زهرا اصلانی انجام شد، با هنرمندی گروه موسیقی خنیاگران و نقالی توسط خانم باران نیکاندیش همراه بود.
