سراج الدین اصل اف: تاجیکستان در حل معضلات آبی منطقه و جهان پیشرو است

سراج الدین اصل اف: تاجیکستان در حل معضلات آبی منطقه و جهان پیشرو است

سازمان ملل متحد با قطعنامه خود، ابتکار رئیس جمهور تاجیکستان جناب آقای امامعلی رحمان، درباره اعلام سالهای ۲۰۱۸-۲۰۲۸ به عنوان دهه بین المللی آب برای توسعه پایدار را پذیرفت. پیرامون این اقدام با سراج الدین اصل اف، وزیر امور خارجه جمهوری تاجیکستان گفتگو شده است که در ادامه می خوانید.

گفتگو با وزیر امور خارجه جمهوری تاجیکستان، سراج الدین اصل اف

جناب آقای سراج الدین اصل اف! دهه بین المللی ”آب برای توسعه پایدار” ( سالهای ۲۰۱۸-۲۰۲۸) با دهه بین المللی ”آب برای حیات” ( سالهای ۲۰۰۵-۲۰۱۵) چه تفاوتی دارد؟ چه زمینه هایی برای پیشبرد این ابتکار، از سوی جمهوری تاجیکستان در سازمان ملل متحد دنبال می شود؟

هدف دهه بین المللی ”آب برای حیات”، سالهای ۲۰۰۵-۲۰۱۵، که با ابتکار تاجیکستان اعلام گردیده بود، با در نظر داشتن اهمیت خاص آب به عنوان یک منبع استراتژیک و درک عمیق جامعه جهانی از ماهیت فزاینده مسائل آب، میان کشورهای اعضای سازمان ملل متحد مورد پذیرش کامل قرار گرفت.

هدف اساسی اعلام این دهه، مساعدت به سعی و تلاش جامعه بین المللی برای اجرای وظایف سطح بین المللی وابسته به ذخایر آب تا سال ۲۰۱۵ بود.

تغییر اقلیم، افزایش جمعیت، ازدیاد بلایای طبیعی، بحرانهای مالی و اقتصادی، آذوقه و انرژی، بیماریهای مسری، ظهور تروریسم و افراط گرایی، درگیریهای نظامی در یک سری از کشورها و مناطق جهان و همچنین دیگر تهدیدها و خطرات معاصر، از جهات بسیاری مانع عملی گشتن کامل اهداف و وظایف این دهه بین المللی شدند.

به همین خاطر است که مساله آب، همچون قبل، از جمله مسائل مبرم در دستور کار معاصر جهانی باقی می ماند. هرچند که در مسیر رسیدن به اهداف رشد هزاره در مورد آب آشامیدنی، نتایجی جدی بدست آمدند؛ ولی اهداف در بخش بهداشت اجرا نشدند.

طبق ارزیابی کارشناسان، جمعیت سیاره زمین تا سال ۲۰۵۰ بیش از ۹ میلیارد نفر خواهد شد که این موضوع باعث افزایش مصرف آب می شود و بر اثر تاثیر تغییرات اقلیمی در دوره مذکور، بیش از ۵۰ درصد از جمعیت جهان با مشکل کمبود آب روبرو می شوند. علاوه بر این، مسائل دیگری مانند روند بیابان زایی، افزایش بلایای طبیعی وابسته به آب، شهرسازی و غیره که به ذخایر آبی و کیفیت آن تاثیر منفی می رسانند، از جامعه جهانی راه حل های فوری و عملی را طلب می کنند.

در ارتباط با همین هدف، بنیانگذار صلح و وحدت ملی – پیشوای ملت، رئیس جمهور تاجیکستان جناب آقای امامعلی رحمان در چهارچوب هفتمین اجلاس عمومی جهانی، ابتکار جدید تاجیکستان را مطرح نمود تا دهه جدید بین المللی با شعار ”آب برای توسعه پایدار” اعلام شود که وسیله مهمی در مساعدت برای اجرای اهداف توسعه پایدار مربوط به آب گردد.

بعضی از برنامه ها و طرح هایی که از طرف سازمان ملل متحد مورد قبول قرار می گیرد، به دلایل گوناگون هنگام عملی شدن با مشکلات غیرمنتظره ایی مواجه می شوند. چه باید کرد که مکانیزم عملی شدن دهه بین المللی ”آب برای توسعه پایدار” که از سوی تاجیکستان پیشنهاد شده است، موفقت آمیز باشد و اهداف پیش بینی شده آن محقق شود؟

در اینجا پیش از همه باید یادآور شد که برای اجرایی شدن دهه بین المللی ”آب برای حیات” چند نهاد و مکانیسم موثر تاسیس یافته اند که جهت اجرای موثر آن نقش مهمی بازی کردند. یکی از مکانیزمهایی که در اجرای دهه “آب برای حیات”، نقش کلیدی داشته، بخش آب سازمان ملل متحد (UN-water) می باشد که در سال ۲۰۰۳ تاسیس شده است.

بخش آب سازمان ملل متحد (UN-water) از ۳۱ عضو و ۳۸ شریک همکار تشکیل شده بود که فعالیت نهادهای گوناگون ساختار سازمان ملل متحد و دیگر سازمانهای بین المللی و منطقه ای، همچنین تشکیلات غیردولتی و جامعه شهروندی را در بخش مدیریت ذخایر آب هماهنگ می سازد.

علاوه بر این لازم به ذکر است که از سال ۲۰۰۹ در سازمان ملل متحد با ابتکار تاجیکستان یک نهاد خیلی موثر و مهم با نام گروه ”دوستان آب” تاسیس شده است که بیش از ۱۰۰ کشور عضو سازمان را در بر می گیرد.

نهاد مذکور در بحث و بررسی تمام مسائل مربوط به آب در دستور کار سازمان ملل متحد نقش فعال دارد. نهادهای فوق الذکر در اجرای دهه ”آب برای حیات” نقش مهم و بارزی داشتند.

از این لحاظ انتظار می رود که این دو نهاد نامبرده در اجرای دهه بین المللی ”آب برای توسعه پایدار” به طور فعالانه همکاری کنند. گذشته از این، قطعنامه فوق الذکر مکانیزم های دیگر بررسی مسائل تحکیم هم گرایی و هماهنگ سازی فعالیت سازمان ملل متحد را در رابطه با مدیریت ذخایر آب معین کرده است.

با این هدف در نظر است که ارزیابی های میان مدت و فراگیر ده ساله در چهارچوب جلسه های مجمع عمومی سازمان ملل متحد صورت بگیرد؛ از جمله، ما در اجرای دهه جدید باید فعالیت تمام ساختارهای موجود ملی، منطقه ای و بین المللی مربوط به آب را فعال کرده، شراکت و هماهنگی آنها را جهت رسیدن به اهداف ده ساله تقویت بخشیم.

برای تحقق اجرای موفقیت آمیز دهه جدید، لازم است تا شراکت و درک متقابل در همه سطوح مستحکم شود و پیش از همه، مسائل بودجه، تبادل تجهیزات معیار، تجربه پیشرو در بخش استفاده از آب، حفظ منابع آبی و دیگر مسایل وابسته به آب در دستور کار برنامه های جهانی و منطقه ای موقعیت مناسب خود را پیدا کنند.

جمهوری تاجیکستان چه منافعی از اجرای موفقیت آمیز برنامه دهه بین المللی ”آب برای توسعه پایدار” می برد؟

همانطور که می دانید، کشور ما از آغاز قرن ۲۱ تا کنون به خاطر سه ابتکار جهانی امامعلی رحمان، ابتکار بین المللی در همه همایشهای مربوط به آب در جهان را در دست دارد.

اکنون این روند با اجرای ابتکار جدید رئیس جمهور ما، یعنی دهه بین المللی ”آب برای توسعه پایدار” در سالهای ۲۰۱۸-۲۰۲۸ همچنان ادامه یافته و با برگزاری چندین نشست جهانی و عملی شدن دهها طرح و برنامه در حجم کلان، نظر جهانیان به موضوع آب بیشتر جلب خواهد شد.

البته در این دوران تاجیکستان این امکان را پیدا می کند که طرح های آبی و هیدرو انرژی خود را با استفاده از میادین وسیع بین المللی به اجرا برساند و در حل مسائل جهانی نقش داشته باشد.

باید گفت در پی ابتکارات پیشوای ملت امامعلی رحمان در بخش آب، مفهوم دیپلماسی آب بتدریج به سطح عملی کشیده شد. این نکته به جهانیان ثابت شد که هدف دیپلماسی آب با مفهوم قدیمی و کلاسیک آن تفاوت داشته و نیازمند راه های جدید گفتگو است تا در پایان بخشیدن موفقیت آمیز به اختلافات و مناقشه ها پیرامون اداره و استفاده از ذخایر آبی رودخانه های فراملی همکاری نمایند.

در این روند، به تحکیم همکاری و تنظیم مناسبتها توجه می گردد، در نوع نگرش و استفاده از آبهای بین کشورهای منطقه روند گفتگو بوجود می آید و همینطور از تجربه پیشرفت یکدیگر و جهان در حل مسائل بحث برانگیز و نزاع انگیز، از جمله مدیریت منابع آبی رودخانه هایی که از مرزها عبور می کنند، استفاده می شود. این اقدام می تواند به همکاری جدی وسیع و تهیه توافقنامه های عادلانه و عاقلانه در رابطه با حوزه های رودخانه های فرامرزی در مناطق گوناگون دنیا منجر شود.

تاجیکستان خواستار آن است که از طریق این اقدامات جهانی خود، منابع آبی جوابگو همه نیازمندان و مدیریت این منابع همگرایانه باشد که این اصول در اجرای ۳ ابتکار قبلی جامه عمل پوشید و از جانب اکثریت کشورهای جهان و سازمانهای بین المللی حمایت شد.

رئیس جمهور تاجیکستان در ۲۲ دسامبر سال ۲۰۱۶ ضمن ارائه پیام به مجلس عالی ذکر کردند: ”جمهوری تاجیکستان در عرصه بین المللی به عنوان مبتکر و پیشرو فعال حل مسائل جهانی وابسته به استفاده مثمر ثمر از منابع آب شناخته شده است”. چه باید کرد که این سطح و اعتبار بالا از این پس نیز نگاه داشته شود؟

برای همه مشخص است که دهه بین المللی ”آب برای حیات” برای سالهای ۲۰۰۵-۲۰۱۵، ”سال بین المللی آب پاکیزه” (۲۰۰۳)، سال بین المللی همکاری در بخش آب (۲۰۱۳) و در نهایت دهه بین المللی ”آب برای توسعه پایدار” برای سالهای ۲۰۱۸-۲۰۲۸ از مهمترین اقدامات جهانی جمهوری تاجیکستان بشمار می رود.

به همین خاطر، جامعه بین المللی، بنیانگذار صلح و وحدت ملی- پیشوای ملت، رئیس جمهور تاجیکستان جناب آقای امامعلی رحمان را به عنوان بنیانگذار و مبتکر اقدامات بین المللی در بخش آب می شناسند.

ابتکارات جهانی تاجیکستان در بخش آب تا امروز همیشه مورد حمایت جامعه بین المللی قرار گرفته است، که این امر در سربلندی و بالا بردن اعتبار تاجیکستان در سطح جهانی نقش مهمی را ایفا کرده است. این است که امروز بحث و بررسی تمام مسائل مربوط به مدیریت منابع آب، طراحی تلاشهای بین المللی برای حل مشکلات وابسته به تامین دسترسی همگانی به آب پاکیزه آشامیدنی و راه اندازی همکاری در همه سطوح با جلب نظر و حضور ما صورت می گیرد.

به همین خاطر بود که دبیر کل سازمان ملل متحد و رئیس بانک جهانی با درک نقش رئیس جمهور کشور ما در پیشبرد دستورکار جهانی آب، پیشنهاد قطعنامه مربوط به آب مجمع عمومی سازمان ملل متحد، راه اندازی دهه بین المللی برنامه ”آب برای حیات” و همچنین تاسیس گروه ”دوستان آب” از رئیس جمهور تاجیکستان جناب آقای امامعلی رحمان بعنوان عضو پنل سطح بالای مربوط به مسائل آب که ماه ژانویه سال جاری تاسیس یافت، دعوت بعمل آورند تا در جلسات آن شرکت و فعالیت نمایند.

ساختارهای دولتی، از جمله وزارت امور خارجه برای تقویت این روند و نگاه داشتن سطح و اعتبار حکومت کشور در عرصه بین المللی، می بایست با حس افتخار و مسئولیت جهت جلب بیشتر و فراگیری جامعه جهانی به ضرورت اجرای ابتکارات جهانی تاجیکستان سعی و تلاش ورزند. هیاتهای بلند پایه کشور، تا امروز، تحت رهبری پیشوای ملت در تمام همایشهای بین المللی مربوط به آب، از جمله در تمام هم اندیشی های جهانی پیرامون موضوع آب حضور فعالانه داشته اند. کشور ما نیز طی دهه گذشته چند همایش بین المللی را با حضور کشورهای عضو سازمان ملل متحد، نمایندگان سازمانهای بین المللی، نهادهای مالی جهانی، اهالی علم و ادب از تمام اقصی نقاط جهان میزبانی کرده است. یعنی کشور ما در زمان استقلال، تجربه لازم در این موضوع را اندوخته است، که باید از این موضوع برای سربلندی و نفوذ بیشتر کشور در سطح بین المللی استفاده کرد.

شاید در ادامه اجرای دهه جدید به نام ”آب برای توسعه پایدار”، صدها برنامه جهانی و منطقه ای برگزار شوند. ما اطمینان داریم که تاجیکستان بعنوان مبتکر این دهه، در این روند، نه تنها در حل مسائل آبی منطقه ای، بلکه در مشکلات جهانی آن نیز سهیم و پیشرو بودن خود را نشان خواهد داد.

 

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*